![]() |
«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2025-yil |
Sotsiolingvistika
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
Mazkur fanning maqsadi til va jamiyatning oʻzaro uzviy munosabati, tilning falsafa, ijtimoiy psixologiya, etnografiya bilan bogʻliq jihatlari, tilning ijtimoiy tabiati, lisoniy vaziyatlar, tilning ijtimoiy tabiatini yoritishda tarixiylik, hayotiylik, meʼyoriylik, hududiylik mezonlariga amal qilish omillari bilan tanishtirish, nazariy bilimlarni amaliyotga tatbiq eta olish, savodxonlik masalalari oʻzbek tili birliklarini nutqda oʻz oʻrnida, maqsadli qoʻllashni rivojlantirishdan iboratdir.
3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
4. Taʼlim natijalari
4.1. Bilimlar jihatidan:
- til va jamiyatning oʻzaro uzviy munosabati, tilning falsafa, ijtimoiy psixologiya, etnografiya bilan bogʻliq jihatlari, tilning ijtimoiy tabiatini tahlil qiluvchi soha ekanligi;
- tilning ijtimoiy tabiatini yoritishda tarixiylik, hayotiylik, meʼyoriylik, hududiylik mezonlariga amal qilish omillari bilan tanishtiriladi
- ingliz va oʻzbek tili birliklarini nutqda oʻz oʻrnida, maqsadli qoʻllash haqida bilimga va malakaga ega
4.2. Koʻnikmalar jihatidan:
- Tilning falsafa, ijtimoiy psixologiya, etnografiya bilan bogʻliq jihatlari; Tilning falsafa, ijtimoiy psixologiya, etnografiya bilan bogʻliq jihatlari;
- tilning ijtimoiy tabiatini;
- tilning ijtimoiy tabiatini yoritishda tarixiylik, hayotiylik, meʼyoriylik, hududiylik mezonlariga amal qilish omillari;
- nazariy bilimlarni amaliyotga tatbiq eta olish;
- ingliz va oʻzbek tili birliklarini nutqda oʻz oʻrnida, maqsadli qoʻllash koʻnikmalariga ega boʻladi;
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni
| № | Mavzu va rejalar | soatlar hajmi |
|---|---|---|
| Amaliy mavzular ID bo'yicha qayta tartiblandi. Yangi tartibni ko'rish uchun shu yerga kiring! |
||
| 1. |
“Sotsiolingvistika” fanining asosiy masalalari. Sotsiolingvistika va sohalar
|
2 |
| 2. |
Lisoniy hamjamiyat. Adabiy til. Dialekt.
|
2 |
| 3. |
Sotsiolekt. Argo, jargon, sleng.
|
2 |
| 4. |
Ijtimoiy variativlik. Gender variativlik
|
2 |
| 5. |
|
2 |
| 6. |
|
2 |
| 7. |
|
2 |
| 8. |
|
2 |
| 9. |
Tilning etnik guruhlari . Adabiy til, umumxalq so‘zlashuv tili hududiy va mahalliy tillar, tilning tag guruhlari
|
2 |
| 10. |
Tilning etnik guruhlari . Adabiy til, umumxalq so‘zlashuv tili hududiy va mahalliy tillar, tilning tag guruhlari
|
2 |
| 11. |
O‘zbekistonda bilingvizm va diglossiya. Uning turlari
|
2 |
| 12. |
Etnografik guruh. Elat yoki xalq. Etnik uyushma
|
2 |
| 13. |
So‘z semantikasidagi ijtimoiy cheklovlar
|
2 |
| 14. |
|
2 |
| 15. |
O‘zbekistonda bilingvizm va diglossiya. Uning turlari
|
2 |
| 16. |
Sheva, dialekt, millat tili, qarindosh tillar, til oilasi. So‘z semantikasidagi ijtimoiy komponentlar
|
2 |
| 17. |
So‘z semantikasidagi ijtimoiy cheklovlar
|
2 |
| 18. |
Verbal va noverbal kommunikasiya, kommunikativ vaziyat komponentlari. Adresat va adresantning madaniy saviyasi, hududiy kod va subkodlarga xoslanganlik
|
2 |
| 19. |
Kommunikativ vaziyat- ikki va undan ortiq kishilar orasidagi muloqat
|
2 |
| 20. |
O‘zbek va ingliz tilida til me’yorlari
|
2 |
| 21. |
O‘zbek va ingliz tilida til me’yorlari
|
2 |
| 22. |
Hozirgi o‘zbek va ingliz tilining sotsiolingvistik masalalari
|
2 |
| 23. |
Hozirgi o‘zbek va ingliz tilining sotsiolingvistik masalalari
|
2 |
| 24. |
Sotsiolingvistikaga mansub birinchi kuzatishlar
|
2 |
| Jami | 48 | |
Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan
Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
| № | Topshiriqlar mazmuni |
|---|---|
| 1. |
“Sotsiolingvistika” fanining shakllanishi va manbalari |
| 2. |
Kommunikativ tadqiqotlar. |
| 3. |
Sotsiolingvistika va sohalar. |
| 4. |
Til va dialekt munosabati. |
| 5. |
So‘z semantikasidagi ijtimoiy komponentlar |
| 6. |
O‘zbekistonda bilingvizm va diglossiya. Uning turlari |
| 7. |
Sheva, dialekt, millat tili, qarindosh tillar, til oilasi. So‘z |
| 8. |
So‘z semantikasidagi ijtimoiy cheklovlar |
| 9. |
Verbal va noverbal kommunikasiya, kommunikativ vaziyat |
| 10. |
Kommunikativ vaziyat- ikki va undan ortiq kishilar orasidagi muloqat |
| 11. |
Kommunikativ vaziyat- ikki va undan ortiq kishilar orasidagi muloqat |
| 12. |
Hozirgi o‘zbek va ingliz tilining sotsiolingvistik masalalari |
| 13. |
Sotsiolingvistikaga mansub birinchi kuzatishlar |
Talabalar berilgan mavzular boʻyicha prezentatsiyalar, tadqiqot tezislari, lisoniy hodisalar boyicha izoh va qisqa reportlar tayyorlab ularni oʻqitishdagi muammoli jihatlarini koʻrsatib berishlari talab etiladi.
7. Foydalanilgan adabiyotlar:
7.1. Asosiy adabiyotlar
- Usmanova Sh., Bekmuhamedova N., Iskandarova, G. Sotsiolingvistika (O‘quv qo‘llanma). Toshkent, 2014.
- Dadaboev H., Usmanova Sh. Xorijiy sotsiolingvistika (O‘quv qo‘llanma). – Toshkent, 2014
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar
- Mirziyoev Shavkat Miromonovich. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib- intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017
- Mirziyoev Shavkat Miromonovich. Yangi O‘zbekiston strategiyasi.- Toshkent, 2021. -458 b. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida. (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017 y., 6-son, 70-modda)
- Аритюнова Н.Д. Метафора и дискурс/Теория метафоры. - М.: Прогресс. 1990 –С.5-32
- Беркулов В., Крысин Л. Социолингвистика. – M.: 2001.
- Elova D., Safarova G. Sotsiolingvistika.- Toshkent. 2021
- Бондалетов В. Социолингвистика. –M.:1987
7.3. Axborot manbaalari
- http://ensiklopediya.uz
- http://ziyouz.uz
- http://www.kamolot.uz
- http://www.infolib.uz
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;
- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;
- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.
Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida belgilangan shaklda olinadi.
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi) |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash (JB) | ||||
| Kuzgi semestr | ||||
| 1 | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 10 | 2-13 hafta(lar) davomida |
| 2 | Mustaqil ish | Taqdimot/media/yozma/vizual shakllarda amalga oshiriladi | 10 | 4-14 hafta(lar) davomida |
| 3 | Vazifa / topshiriqlar | Esse /hisobot ko‘rinishida rasmiylashtiriladi | 5 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| 4 | Davomat | Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. | 15 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish | ||||
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon (OI) | ||||
| 1. | Test | Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha | 20 | 8-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YI) | ||||
| 1. | Yozma | Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar | 40 | Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng |
| Jami | 40 | |||
| Jami | 100 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.
c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
- bayon qilish ravon boʻlmasa;
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
- fanni bilmasa.
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi. |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi. |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: |
Egamnazarova Durdona Shuxratillayevna, KUAF, Ingliz filologiyasi kafedrasi mudiri, f.f.f.d., (PhD) Yangi muallif qo'shsh |
|---|---|
| Elektron pochta: |
durdonajuraeva@gmail.com |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Ingliz filiologiyasi kafedrasi |
| Taqrizchilar: |
G.Ibragimova - KUAF, Ingliz filologiyasi kafedrasi dotsenti, f.f.f.d (PhD) J.Egamberdiyev - Ta’lim sifatini nazorat qilish bo'limi raisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, 320-A – xona. |
Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Ingliz filiologiyasi» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi |
(imzo) S.Dadabayev Fakultet dekani |
(imzo) D.Egamnazarova Kafedra mudiri |
(imzo) D.Egamnazarova Fan oʻqituvchisi |
