Saqlash joyi

«TASDIQLAYMAN»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I. Gʻ. Mamajonov
________________________
«____»________________ 2025-yil

Elektronika va sxemotexnika

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja	bakalavr		Taʼlim yoʻnalishi	60610300 - Kompyuter injiniringi
Oʻqish davomiyligi (yil)	4		Semestr	3
Fan nomi	Elektronika va sxemotexnika		Fan kodi	PCE201s
Taʼlim shakli	kunduzgi		Fan turi	majburiy
Fan tili	Oʻzbek		Modulning davomiyligi	15 hafta
Fanga ajratilgan kredit	ECTS: 5		Baholash shakli	oraliq: bayon joriy: Workshop, mustaqil taʼlim, davomat yakuniy: test
Ajratilgan akademik soat hajmi	150		Auditoriya soatlari taqsimoti	maʼr	amal
	60 (aud)	90 (must)		30	30

2. Fan maqsadi

Mazkur fanning maqsadi talabalarni elektron qurilmalar va ularning tarkibiy qismlarining fizik asoslari, ishlash tamoyillari, turlari va texnik xarakteristikalarini chuqur oʻrganishga yoʻnaltirishdan iborat. Shuningdek, talabalar turli elektron elementlar (rezistor, kondensator, diod, tranzistor, integral mikrosxemalar va boshqalar) asosida analog va raqamli sxemalarni tahlil qilish, ularga ekvivalent sxemalar tuzish, sxemalarni modellashtirish, tahlil qilish va sintez qilish boʻyicha nazariy va amaliy koʻnikmalarni egallaydilar. Fan doirasida talabalar elektron qurilmalarni loyihalash texnologiyalari, ularning amaliy qoʻllanilish sohalari, ishlash samaradorligini baholash usullari, zamonaviy elektron tizimlar tuzilishi bilan tanishadilar va ularni real hayotdagi muammolarni hal qilishda tatbiq etishni oʻrganadilar.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Fizika (PHYS101)

4. Taʼlim natijalari

4.1. Bilimlar jihatidan:

Mazkur fan diskret, integral va elektron asboblarni yaratilishidagi texnologik xususiyatlarini hamda qurilmaning ishlash printsipini oʻrgatadi. Analog qurilamalarning sxematexnikasi, opertasion kuchaytirgichlar haqida bilim va koʻnikmalarga ega boʻladilar. Mikrosixemalrni ishlash jarayonlari, multipileksorlar, trigerlarning ishlash prinsiplarini bilish orqali raqamli texnologiyalari haqida yanada yaxshiroq tushunchaga ega boʻladi.
Avtomat zavodlar ishga tushmoqda natijada elektronika va sxemalar kabi fanlar ajralib chiqdi. Boʻlajak mutaxasislar xalq xoʻjaligini turli sohalaridagi vazifalarni muvoffaqiyatli hal etishlari uchun ixtisosligi elektrik boʻlish boʻlmasligidan qatiy nazar yetarli darajada elektrotexnika bilimlariga va tayyorgarlikka ega boʻlish keragligini dars davomida tushunadi.
elektr zanjiridagi passiv va aktiv elementlardagi tok va kuchlanishlarni xisoblash bilimga ega boʻlishlari kerak;
elektr zanjirini taxlil qilish usullarini topish va ulardan foydalana olish boʻyicha kommunikatsiya texnologiyalarini bilishi kerak.

4.2. Koʻnikmalar jihatidan:

Elektr tokini hosil boʻlishi, zanjirlarni ulanish sxemalari, Om qonuni, Krixgof qonunlarining ahamiyati kabi mavzularni virtual dasturlar orqali tadbiq eta oladilar;
sxemaning diskret passiv komponentalari va integral sxema elementlarini bilishi;
integral mikrosxema elementlari tuzilishi uning xarakteristikasiga taʼsirini bilishi.

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№	Mavzu va rejalar	soatlar hajmi
1.	Elektronika va sxemotexnika fanining predmeti va rivojlanish bosqichlari Elektronika tushunchasi va tarixiy rivojlanishi Sxemotexnikaning elektronika bilan bogʻliqligi Zamonaviy elektronikada qoʻllaniladigan yoʻnalishlar	2
2.	Elektr toki, kuchlanish, qarshilik – asosiy tushunchalar Elektr yurituvchi kuch (EYuK) Kuchlanish va tokning aniqlanishi Qarshilik va Om qonun	2
3.	Passiv elementlar: rezistorlar, kondensatorlar, g‘altaklar Tuzilishi va vazifalari Ulanish usullari (ketma-ket, parallel) Energiya almashinuvi	2
4.	Kirxgof qonunlari va sxemalar tahlili Toklar boʻyicha birinchi qonun Kuchlanishlar boʻyicha ikkinchi qonun Misollar orqali yechim	2
5.	RC, RL va RLC zanjirlarning tahlili Turgʻun holat va oʻtkinchi jarayonlar Vaqt konstantasi va faza siljishi Rezonans hodisasi	2
6.	Sinusoidal signallar va kompleks sonlar bilan tahlil Fazorlar va amplituda-faza tushunchasi Kompleks qarshilik Impedans hisoblash usullari	2
7.	Diod turlari va ishlash prinsipi Toʻgʻri va teskari ulanish LED, Zener, Shottki diodlar Diodli toʻgʻrilagichlar	2
8.	Bipolyar tranzistorlarni tuzilishi, ishlash prinsipi va turlari Bipolyar tranzistorning tuzilishi va ishlash prinsipi Tranzistorlarning turlari (PNP va NPN) va ularning farqlari Tranzistorning asosiy parametr va xarakteristikalari	2
9.	Maydonli tranzistorlar Ishlash prinsipi Kuchaytirish va kalit rejimlari Tranzistorli kuchaytirgichlar	2
10.	Operatsion kuchaytirgichlar va ularning turlari Ideal va real op-kuchaytirgichlar Invertor, summator, differensial kuchaytirgich Amaliy sxemalar	2
11.	Raqamli elektronika asoslari Mantiqiy darajalar Asosiy elementlar (VA yoki EMA) Boolean algebra	2
12.	Triggerlar va kombinatsiyalangan sxemalar RS, JK, T, D triggerlar Registrlar va sanagichlar Davriy impulslar	2
13.	Analog-raqamli va raqamli-analog o‘tkazgichlarlar ADC va DAC ishlash prinsipi Eng koʻp ishlatiladigan mikrosxemalar Uzluksiz va diskret signallar orasidagi farq	2
14.	Elektr quvvat manbalari: stabilizatorlar, invertorlar Chiziqli va impulsli manbalar 5V/12V stabilizatorlar Quvvat manbai tanlash mezonlari	2
15.	Elektronika sohasidagi zamonaviy tendensiyalar IoT qurilmalar va aqlli tizimlar Mikrokontroller Sanoatda avtomatlashtirishdagi roli	2
Jami		30

5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni

№	Mavzu va rejalar	soatlar hajmi
Amaliy mavzular ID bo'yicha qayta tartiblandi. Yangi tartibni ko'rish uchun shu yerga kiring!
1.	Oddiy zanjirda tok va kuchlanishni o‘lchash (Om qonuni) Multimetr yordamida oʻlchash Hisob-kitob bilan taqqoslash	2
2.	Rezistorlarni ketma-ket va parallel ulash Amaliy sxema yigʻish Umumiy qarshilikni aniqlash	2
3.	Kondensator zaryadi va razryadi tajribasi Oscilloscope orqali kuzatish Vaqt konstantasini aniqlash	2
4.	RC zanjirida kuchlanish taqsimoti RC filtrlash effekti Tezlik va reaksiya tahlili	2
5.	Diodli to‘g‘rilagich sxemasini yig‘ish Bir yarim davirli toʻgʻrilagich Chiqish kuchlanishini kuzatish	2
6.	Zener diodli kuchlanish stabilizatorini qurish Kiruvchi va chiquvchi kuchlanishlarni oʻlchash Yuklama bilan ishlash	2
7.	Tranzistorni kuchaytirgich rejimida sinash Kuchaytirish koeffitsientini topish Kirish/chiqish signalini oʻlchash	2
8.	MOSFET tranzistorni kalit sifatida qo‘llash Raqamli signal yordamida boshqarish LED, relay bilan sinash	2
9.	MOSFET tranzistorni kalit sifatida qo‘llash Raqamli signal yordamida boshqarish LED, relay bilan sinash	2
10.	Operatsion kuchaytirgich asosida summator yaratish Sxema yigʻish va test qilish Kirish/chiqish signallarini taqqoslash	2
11.	Mantiqiy elementlar bilan oddiy sxemani yaratish VA, YOKI, EMAS elementlarini ulash Kirish kombinatsiyalari bilan test qilish	2
12.	RS triggerni breadboardda yig‘ish Sxemadagi impulsga boʻlgan reaksiya Holat diagrammasini tuzish	2
13.	Termistor bilan harorat o‘lchash ADC orqali analog signalni oʻqish Temperaturani hisoblash	2
14.	Proteusda kuchaytirgich sxemani simulyatsiya qilish Ideal va real komponentlar bilan Natijaviy grafikalar	2
15.	LED intensivligini KIM (PWM) orqali boshqarish Arduino yordamida kod yozish PWM chastotasini oʻzgartirib kuzatish	2
Jami		30

Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan

Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№	Topshiriqlar mazmuni
1.	Integral mikrosxemali operasion kuchaytirgichlar.
2.	Integral mikrosxemali operasion kuchaytirgichlarning qo‘llanilishi.
3.	Yarimo‘tkazgichlarni elektr xususiyatlari.
4.	Yarimo‘tkazgich diodlar va ularning VAX si.
5.	Qo‘sh qutbli tranzistorni strukturasi,ishlash prinsipi.Xarakteristikalari.
6.	Maydon tranzistorlar va ularni turlari. Xarakteristikalari.
7.	Integral mikrosxemalar
8.	Tiristorlar. Tuzilishi, ulanish sxemasi, ishlash mexanizmi.
9.	Fotoelektr va optoelektron asboblar
10.	Kuchaytirgichlar haqida umuiy ma’lumotlar.
11.	O‘zgaruvchan tok kuchaytirgichlari.
12.	Tranzistorli kuchaytirgichlar
13.	Operatsion kuchaytirgichlar

Mustaqil koʻrsatmalar uchun: Talaba berilgan vazifalarni yozma ravishda bajarib kelinadi. Savol-javob asosida oʻzlashtirganiga bogʻliq ravishda baholanadi.

7. Foydalanilgan adabiyotlar:

7.1. Asosiy adabiyotlar

Abdullayev B., Alimov A.A., Abduraimov E.X., Xalmanov D.X. Elektrotexnika va elektronika. Darslik. “ToshDTU”,-T.: 2022 y., 326 bet

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar

Abdullayev M.M., Alimova N.B. Sxematexnika va mikroprotsessorli tizimlar. Darslik. -Toshkent, 2023. -270 b.
Aripov X.K., Abdullaev A.M., Alimova N.B., Bustanov X.X.,.Obedkov E.V, Toshmatov Sh.T.. Sxemotexnika. – T.: Tafakkur bo‘stoni, 2013. – 216 b.
Mazumder P., Ebong I. E.. Lectures on Digital Design Principles. Eng.: River Publishers, 2023. 280 p.
Электроника и схемотехника: учеб, пособие для студ. учреждений сред. проф. образования / В. Б. Кравченко, Е.А. Бородкин. — М.: Издательский центр «Академия», 2018. — 304 с.

7.3. Axborot manbaalari

https://mechauz.uz/storage/files/lINg2qz5HN6ExjUv2crioLXOFWxzGhOwwb2OdXXO.pdf

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;

- Mustaqil taʼlim. Talaba berilgan mustaqil taʼlim vazifalarni yozma ravishda bajarib kelinadi. Savol-javob asosida oʻzlashtirganiga bogʻliq ravishda baholanadi.;

- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kunida oʻtilgan barcha mavzular va topshiriqlarni qamrab olgan savol asosida baholanadi..

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtihonlar haftasida test shaklda olinadi. Testlar modulning oʻquv jarayoni tugaguniga qadar oʻtilgan mavzular va mustaqil taʼlim asosida tuziladi..

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№	Nazorat turlari	Izoh	Ball	Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi)
Joriy baholash (JB)
Kuzgi semestr
1	Workshop	Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki	10	2-13 hafta(lar) davomida
2	Mustaqil taʼlim	Mustaqil taʼlim boʻyicha berilgan topshiriqlar asosida amalga oshiriladi	15	4-14 hafta(lar) davomida
3	Davomat	Talabaning dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi	15	1-15 hafta(lar) davomida
Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish
Jami			40
Oraliq imtihon (OI)
1.	Bayon	Oraliqqacha oʻtilgan barcha mavzular va topshiriqlarni qamrab olgan savol asosida oʻtkaziladi.	20	8-hafta
Jami			20
Yakuniy imtihon (YI)
1.	Test	Fanga doir 20 ta test topshirigʻi, har biriga 2 balldan	40	Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami			40
Jami			100

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho	Foiz	GPA
A+	95-100	4.5
A	90-94	4.0
B+	80-89	3.5
B	70-79	3.0
C+	65-69	2.5
C	60-64	2.0
F	0-59	0

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.

c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
bayon qilish ravon boʻlmasa;
fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi.

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi.

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas.

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi.

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno.

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi.

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi.

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:	Maxmudov Xushroʻybek Abdulazizovich, KUAF, Fizika va matematika kafedrasi dotsenti, f-m.f.f.d. (PhD) Yangi muallif qo'shsh
Elektron pochta:	maxmudovxushroʻy@gmail.com
Tashkilot va kafedra:	Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Fizika va matematika kafedrasi
Taqrizchilar:	P.Xakimov - KUAF Fizika va matematika kafedrasi dotsenti f-m.f.n., --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- X.X.Madaminov - ADU, Kondensirlangan muhit fizikasi kafedrasi dotsenti., --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh
Talabalarni erkin qabul qilish kuni:	Chorshanba-juma, soat 15.00 – 17.00, E bino 804-xona

Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

Sillabus «Fizika va matematika» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

^(imzo)

Gʻ.Xolbutayev

Akademik ishlar departamenti boshligʻi

^(imzo)

B.Kurbonov

Fakultet dekani

^(imzo)

O.Axmedov

Kafedra mudiri

^(imzo)

M.Xushroʻy

Fan oʻqituvchisi