![]() |
«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2025-yil |
Fan va texnika tarixi
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
Mazkur fanning maqsadi talabalarni fan va texnika tarixi fanining maqsadi va vazifalari, mazkur sohaga dunyoning rivojlangan mamlakatlaridagi yondashuvlar, fan sohasidagi samarali loyihalar bilan tanishtirish.
3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
1. Boshlangʻich bilimlar talab etilmaydi.
4. Taʼlim natijalari
4.1. Bilimlar jihatidan:
- fan tarixining metodi, asosiy bosqichlari, ilmiy maktablar haqida maʼlumot olish;
- qadimgi va oʻrta asrlarda ilmiy maktablar, akademiyalar, va universitetlarning tashkil topishi hakida atroflicha tasavvurga ega boʻlish.
- Sharqda va Yevropada Renessans davrida aniq fanlarning rivojlanishi va ilmiy qashfiyotlarning yuzaga kelish jarayonlarini bilishi kerak.
4.2. Koʻnikmalar jihatidan:
- insoniyat hayotida muhim rol oʻynagan ilmiy-texnikaviy kashfiyotlarning mohiyatini oʻrganish;
- XX asrda nohaq siyosat orqasidan qatagʻon qilingan olimlar hayotini atroflicha oʻrganish.
- Jamiyat rivojlanishini tarixiylik, ilmiylik va mantiqiylik asosida oʻrganish;
- Vatanimiz tarixini jahon tarixi bilan uygʻunligini taʼminlash, mustaqil va zamonaviy fikrlash, oʻtmish voqelikni tahlil etib xolisona baho berish koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak.
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
Amaliy ish mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Amaliy ish oʻtish nazarda tutilmagan
5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni
Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
| № | Topshiriqlar mazmuni | |
|---|---|---|
| Mavzular ID bo'yicha qayta tartiblandi. Yangi tartibni ko'rish uchun shu yerga kiring! |
||
| 1. |
”Alisher Navoiy ulug’ mutaffakir” mavzuida esse yozish. |
|
| 2. |
Qadimgi Sharqda ilmiy tafakkurning rivojlanishi ” mavzuida esse yozish. |
|
| 3. |
Zahiriddin Muhammad Boburning “Boburnoma”asari haqida kichik ilmiy tadqiqot tayorlash. |
|
| 4. |
“XVII asr oxiri va XVIII asrda Yevropada fanning rivoji” mavzuida referat tayyorlash. |
|
| 5. |
“XVII-XIX asrlarda O’rta Osiyoda fan ” mavzuida referat . |
|
| 6. |
“XX asr ilmiy texnika asri” mavzuida referat tayyorlash. |
|
| 7. |
“XX asrda O’zbekistonda fan ” mavzuida referat tayyorlash. |
|
| 8. |
“Mustaqil O‘zbekistonda fan” mavzuida referat tayyorlash. |
|
| 9. |
“O’zMU ma’rifat o’chog’i” mavzuida esse yozish . |
|
| 10. |
O‘zbekistonda Ma’mun akademiyasining 1000 yilligiga bag‘ishlab o‘tkazilgan tadbirlar haqida ma’lumot to‘plash. |
|
| 11. |
“XX asrda O’zbekistonda fan ” mavzuida referat tayyorlash. |
|
| 12. |
“Qadimgi Yunonistonda fan ” mavzuida internet materillari asosida ma’lumot tayyorlash. |
|
| 13. |
“Aristotel antik dunyoning universial aql egasi” mavzuida ilmiy ma’ruza tayyorlash. |
|
| 14. |
“Qadimgi Xitoyda fan” mavzuida ilmiy referat tayyorlash. |
|
| 15. |
“Qadimgi Xindistonda fanning rivojlanishi” mavzuida referat tayyorlash. |
|
| 16. |
“Islom Uyg‘onish davrida fan” mavzuida referat yozish. |
|
| 17. |
“Musulmon Uyg‘onish davrida o‘ziga xos xususiyatlari” mavzuida ma’ruza tayyorlash. |
|
| 18. |
“Baytul -Hikma” allomalari haqida biografik ma’lumotlar tuzish |
|
| 19. |
Ahmad al- farg’oniy haqida ma’lumotnoma tayorlash. |
|
| 20. |
Abu Nasr Farobiy haqida biografik maqola yozish. |
|
| 21. |
Abu Rayhon Beruniy haqida referat yozish. |
|
| 22. |
“Xorazm Ma’mun akademiyasining 1000 yilligi” mavzuida O‘zbekiston tarixi muzeyidan эkspozitsiyalarni o‘rganish. |
|
| 23. |
“Abu Ali Ibn Sino buyuk qomusiy alloma ” mavzuida ilmiy maqola tayyorlash. |
|
| 24. |
“Imom al- Buxoriy buyuk muhaddis alloma” mavzuida referat tayyorlash. |
|
| 25. |
“Burhoniddin Marg’inoniy va O’rta Osiyo fiqh maktabi.” degan mavzudailmiy ma’ruza tayyorlash. |
|
| 26. |
“O‘rta Osiyoning buyuk mutasavvuflar va ularning ilmiy merosi” mavzuida ma’lumotnoma tayyorlash. |
|
| 27. |
“Yevropada dastlabki universitetlarga asos solinishi” mavzuida davra suhbatiga tayyorgarlik. |
|
| 28. |
“Buyuk geografik kashfiyotlar va uning fanga ta’siri” mavzuida referat yozish. |
|
| 29. |
“N. Kopernik ulug’ olim” mavzuida internet saytlari yordamida ilmiy ma’ruza tayorlash. |
|
| 30. |
“ Yevropada inkvizatsiya ta’qibiga uchragan olimlar haqida ma’lumot to’plash. |
|
| 31. |
Temur davrida yashagan allomalarning ro’yxatini tuzizish( Temuriylar davlati tarixinino’rganish muzeyi ekspozitsiyalari asosida) |
|
| 32. |
Temur va temuriylar davrida yashagan tarixchi olimlar haqida ma’lumotnoma tayyorlash. |
|
| 33. |
” Mirzo Ulug’bek va uning ilmiy maktabi” T mavzusida ilmiy rafarat tayorlash. |
|
| 34. |
“Qadimgi Yunonistonda fan ” mavzuida internet materillari asosida ma’lumot tayyorlash. |
|
| 35. |
: “Suqrot buyuk mutafakkir” mavzuida tarixiy badia tayyorlash. |
|
| 36. |
“Platon ulug’ mutafakkir alloma” mavzuida maqola yozish. |
|
Talabalar auditoriyada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash va seminar mashgʻulotlarini bajarish koʻnikmasini hosil qilish uchun mustaqil taʼlim tizimiga asoslanib mustaqil ish bajaradilar. Bunda ular asosiy va qoʻshimcha adabiyotlarni oʻrganib hamda Internet saytlaridan foydalanib referatlar va ilmiy dokladlar tayyorlaydilar, seminar mashgʻulot mavzusiga doir uy vazifalarini bajaradilar.
7. Foydalanilgan adabiyotlar:
7.1. Asosiy adabiyotlar
- Xoshimov S.A. Fan va texnika tarixi. darslik – Toshkent: “Voris nashriyot” 2024
- Alinazarova D.V. Akramova F.A. Fan va texnika tarixi. O‘quv-qo‘llanma. – Toshkent, 2024.
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar
- Axmedov A. Axmad al-Farg‘oniy. Nil jilovlari: risola / – Toshkent: Anorbooks, 2023. – 160 b.
- Axmedov A. Muso al-Xorazmiy. Matematika otasi: risola / – Toshkent: Anorbooks, 2023. – 160 b.
7.3. Axborot manbaalari
- https://www.samdu.uz/uz/news/50249
- https://library.tdau.uz/uz/books/7173
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;
- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;
- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (3-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.
Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida ogʻzaki shaklda olinadi.
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi) |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash (JB) | ||||
| Kuzgi semestr | ||||
| 1 | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 5 | 1-3 hafta(lar) davomida |
| 2 | Mustaqil ish | Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi | 10 | 1-3 hafta(lar) davomida |
| 3 | Vazifa / topshiriqlar | Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi | 10 | 1-3 hafta(lar) davomida |
| 4 | Davomat | Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. | 15 | 1-3 hafta(lar) davomida |
| Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish | ||||
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon (OI) | ||||
| 1. | Test | Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan | 20 | 3-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YI) | ||||
| 1. | Ogʻzaki | Oʻtilgan mavzular yuzasidan | 40 | Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng |
| Jami | 40 | |||
| Jami | 100 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.
c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
- bayon qilish ravon boʻlmasa;
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
- fanni bilmasa.
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi. |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi. |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: |
Mamajanov Azizbek Alisher oʻgʻli, KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi dotsenti, t.f.f.d (PhD) Abdullayev Baxramjon Xoshimdjanovich, KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi katta oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh |
|---|---|
| Elektron pochta: |
azizbekmamajonov90g mail.com abdullayev74@gmail.com |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi |
| Taqrizchilar: |
S.Yusupova - Dotsent, ADPI "Tarix" kafedrasi mudiri B.Tojibayev - KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona. |
Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Tarix va ijtimoiy fanlar» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi |
(imzo) S.Dadabayev Fakultet dekani |
(imzo) B.Tojibayev Kafedra mudiri |
(imzo) B.Abdullayev Fan oʻqituvchisi |
|||
|
(imzo) A.Mamajanov Fan oʻqituvchisi |
