Saqlash joyi
KUAF-logo «TASDIQLAYMAN»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I. Gʻ. Mamajonov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

Bolalarning ijtimoiy moslashuvi

fani boʻyicha sillabus

 

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60110200 - Maktabgacha taʼlim
Oʻqish davomiyligi (yil) 3 Semestr 4
Fan nomi Bolalarning ijtimoiy moslashuvi Fan kodi PSEDU206
Taʼlim shakli masofaviy Fan turi majburiy
Fan tili Oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    5    Baholash shakli oraliq: test
joriy: amaliy
yakuniy: ogʻzaki
Ajratilgan akademik soat hajmi 150 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr amal
60
(aud) 		90
(must)		 30 30
 

2. Fan maqsadi

Mazkur fanning maqsadi talabalarga gumanitar bilishning sohasi sifatida ijtimoiy pedagogika, uning obyekti tadqiqot predmeti, va asosiy kategoriyalari haqida nazariy bilimlar berish. Bolani ijtimoiylashtirishning asosiy omillari va qonuniyatlari haqida yaxlit tasavvurlarni shakllantirish. Ijtimoiy-pedagogik faoliyatning oʻziga xosliklari va gumanistik yoʻnalganligini yoritib berish. Turli yoshdagi bolalar bilan ijtimoiy-pedagogik faoliyat olib borishning asosiy metod va shakllarini oʻrganish va amaliyotda qoʻllay olishga oʻrgatishdan iborat.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Umumiy pedagogika (EDU101)

4. Taʼlim natijalari

4.1. Bilimlar jihatidan:     

  • Bolalarni ijtimoiy moslashtirish nazariyasi fanining maqsad va vazifalarini oʻzlashtirgandan soʻng uning mazmuni, metodlari, pedagogikaning jamiyat hayotidagi ahamiyati ijtimoiy moslashuvning taʼlim va tarbiya jarayonidagi ahamiyati toʻgʻrisida bilimga ega boʻlishi taʼminlanadi.

4.2. Koʻnikmalar jihatidan:

  • Ijtimoiy pedagogikaning tibbiy psixologik asoslari, ijtimoiy pedagogikaning madaniy tarixiy, etnografik va falsafiy negizlari sotsial ishlar texnologiyasi, pedagogik sotsiologiya asoslari, mahallada va jamoada sotsial ishlarni rejalashtirish, pedagogik sotsiologiya metodlaridan unumli foydalanish , pedagogik jamoada muhit, pedagogning sotsial portreti, turli yoshdagi bolalar bilan ijtimoiy pedagogik faoliyat olib borishning asosiy metod va shakllarini bilish koʻnikma va malakalariga ega boʻlishi kerak.

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va rejalar soatlar hajmi
1.

Ijtimoiy pedagogika fan sifatida.

  1. Ijtimoiy pedagogika taʼrifi, tuzilishi va vazifalari.
  2. Ijtimoiy pedagogika tushunchasi.
  3. Ijtimoiy pedagogikaning boshqa fanlar bilan aloqadorligi.
  4. Ijtimoiy pedagogikaning sohalari va vazifalari.
  5. Ijtimoiy pedagogikaning asosiy kategoriyalari.
 4
2.

Ijtimoiylashuv tushunchasi jarayoni, vositalari.

  1. Ijtimoyilashuv tushunchasi mazmuni.
  2. Ijtimoiy tarbiya va uning bosqichlari.
  3. Ijtimoiylashtirish-tarbiyaning bosh maqsadi.
 2
3.

Ijtimoiylashtirishning omillari va mexanizmlari.

  1. Makro, mikro omillar.
  2. Ijtimoiylashtirishning omillari va mexanizmlari.
  3. Ijtimoiylashuv jarayonida muhitning oʻrni.
 2
4.

Ijtimoiy pedagogika rivojlanishining madaniy-tarixiy asoslari.

  1. Ijtimoiy pedagogikani va ijtimoiy-pedagogik faoliyat rivojining metodologik asoslari.
  2. Oʻzbekistonda ijtimoiy pedagogikaning rivojlanishi tarixi.
  3. Oʻzbekistonda ommaviy maktabgacha taʼlim tashkilotlarining rivojlanishi va unda bolalarning ijtimoiylashuvi tarixi.
 4
5.

Tarbiya – ijtimoiy hodisa.

  1. Tarbiya – ijtimoiylashtirish omili.
  2. Ijtimoiylashtirish – tarbiyaning bosh maqsadi.
  3. Bolalik – insonning ijtimoiy hayot meʼyorlarini egallay boshlash davri.
 2
6.

Bolalik – insonning ijtimoiy hayot meʼyorlarini egallay boshlash davri.

  1. Maktabgacha yosh davri – ijtimoiy hayot meʼyorlarini egallay boshlash davri.
  2. Ijtimoiylashuv omillarining - bola rivojlanishiga taʼsiri.
 4
7.

Pedagogika va ijtimoiy pedagogika kategoriyalari.

  1. Shaxsning ijtimoiylashuvi.
  2. Ijtimoiy pedagogikaning asosiy kategoriyalari.
  3. Ijtimoiylashuv jarayoni.
  4. Tarbiya va ijtimoiy tarbiya.
 4
8.

Ijtimoiy tarbiyada mahallaning o‘rni.

  1. Milliy mentalitet va uning ijtimoiylashuvda tutgan oʻrni.
  2. Mahalla ijtimoiylashuvning anʼanaviy omili sifatida.
  3. Ijtimoiylashuv jarayonida muhitning oʻrni.
 4
9.

Ijtimoiy muhit bolani tarbiyalashning omili sifatida.

  1. Ijtimoiy pedagogikaning jamiyatda tutgan oʻrni.
  2. Tarbiya va ijtimoiy tarbiya.
  3. Bolaning sotsiumda rivojlanishi.
 4
Jami 30
 

 

5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni

№ Mavzu va rejalar soatlar hajmi
1.

Ijtimoiy pedagogik faoliyatda bolalarning moslashuv ko‘nikmalarini shakllantirish.  

  1. Maktabgacha yoshdagi bolalar bilan olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyat.
  2. Bolalarni maktabgacha taʼlim tashkilotlari sharoitga moslashuvida pedagogning roli.
  3. MTT bolalarning moslashuv koʻnikmalarini shakllantirish texnologiyalari.
4
2.

Pedagogning oila bilan olib boradigan ijtimoiy faoliyati.  

  1. Tarbiyachilar, bolalar va ota-onalarga psixologik-ijtimoiy yordam.
  2. Taʼlim-tarbiya rivojlantirish vazifalarini hal etishga ijtimoiy pedagogik yondashuv.
  3. Oila bilan ijtimoiy pedagogik faoliyat olib borish.
4
3.

Pedagogning bolalarning ijtimoiylashuvidagi roli.  

  1. Ijtimoiylashtirish – bolalar tomonidan guruhda ijtimoiy xulq-atvor meʼyorlarining oʻzlashtirilishi, qabul qilinishi va rioya etilishiga rahbarlik.
  2. Bolalarning ijtimoiylashuvi sohalarini oʻrganish va kengaytirish: dam olish vaqtlari, bayramlarni tashkil etishning texnologiyalari.
2
4.

Tarbiyachi shaxsida ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirish metodlari.  

  1. Tarbiyachi shaxsida ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirishga oid kasbiy kompetentlikni rivojlantirish.
  2. Tarbiyachining bolalarga taʼlim berish jarayonidagi ijodiy yondashuvi.
  3. Maktabgacha taʼlim tashkiloti tarbiyachisining ijtimoiy kompetensiyasi.
4
5.

Deviant xulq-atvor tushunchasi.  

  1. Deviatsiya va uning turlari.
  2. Derekvet xulq-atvor turlari.
  3. Oila bilan hamkorlikda ishlash.
4
6.

Deviant xulq-atvorning kelib chiqish sabablari. Deviatsiya konsepsiyalari.  

  1. Deviatsiya va uning turlari.
  2. Oʻsmirlarning deviant xulq-atvori sabablari.
  3. Deviant xulq-atvorli bolalar bilan ijtimoiy-pedagogik amaliyot yuritish.
  4. Deviatsiya konsepsiyasida reabilitatsiya, profilaktika va korrektsiya masalalari.
4
7.

Maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachilarining bolalar bilan ijtimoiy faoliyatdagi o‘rni.  

  1. Taʼlim-tarbiya jarayonida tarbiyachining kreativ yondashuvi.
  2. Maktabgacha taʼlim tashkilotida ijtimoiy faoliyatni tashkillashda tarbiyachiga qoʻyilgan talablar.
4
8.

Ijtimoiy pedagogik faoliyatning bolalarning moslashuv ko‘nikmalarini shakllantirishdagi o‘rni.  

  1. Bolalarga qoʻshimcha taʼlim berishning ijtimoiy-pedagogik modeli.
  2. Bolalarni ijtimoiy himoyalash mikromarkazlari.
  3. Internatlarda olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyat.
4
Jami 30

Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan

Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni
1.

Ijtimoiy pedagogikada ishontirish metodi topshiriqlarni bajarish.

2.

MTT bolalarining moslashuv ko‘nikmalarini shakllantirish texnologiyalari

3.

Insonparvarlik tamoyili

4.

Oiladagi ijtimoiy-pedagogik yordam shakllari

5.

Bola rivojlanishida muhitning ta’siri

6.

Tarbiy ava ijtimoiy tarbiya

7.

Tarbiyachi shaxsida ijtimoiy munosabatlarni rivojlantirishga oid kasbiy kompetentlikni rivojlantirish

8.

Ijtimoiy pedagogikani va ijtimoiy pedagogik faoliyat rivojining metodologik asoslari

9.

Oila va unig asosiy funksiyalari

10.

Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida ijtimoiy-pedagogik ishlarni tashkil etish

11.

Ijtimoiy pedagogika fanining joriy etilishi

12.

Ijtimoiy pedagogic faoliyat metodlari

13.

Bola rivojlanishida ijtimoiy omillar

14.

Oila, MTT va mahallaning hamkorligi

15.

Oila bilan ishlashning asosiy ish shakllari

16.

Ijtimoiy pedagogika fanining joriy etilishi

17.

MTT ning ota-onalar bilan olib boradigan ishlari

18.

Ijtimoiy pedagogik faoliyat turlarining ahamiyati

19.

Ijtimoiylashtirishda xulqi og‘ishgan bolalar bilan ish olib borish metodlari

20.

Mahalla institutining bola rivojlanishidagi roli

  Talabalar fan boʻyicha mustaqil ishni loyiha ishi, kazus yoki media koʻrinishida topshirishadilar.

 

 

7. Foydalanilgan adabiyotlar:

7.1. Asosiy adabiyotlar

  1. Qodirova F.R., Toshpo‘latova Sh.Q., Kayumova N.M., Azamova M.N.. Maktabgacha pedagogika. Darslik. Tafakkur nashriyoti. Toshkent, 2019.
  2. Esonova M. A. Maktabgacha pedagogika. Darslik.2020.

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar

  1. Xodjayev B.X., Xo‘jamatova X.M. Maktabgacha yoshdagi bolalar uchun ijtimoiy ta’lim. O‘quv qo‘llanma. Innovatsion rivojlanish nashriyot matbaa uyi. Toshkent, 2023.
  2. Quchqorova N.M., Raximova F.R. , Ismoilova R.O., Yuldasheva G.S. “Bolalarning ijtimoiy moslashuvi” Darslik - Toshkent: Bookmany print, 2024.

7.3. Axborot manbaalari

  • https://namdu.uz/media/Books/pdf/2024/05/31/NamDU-ARM-2908-Maktabgacha_pedagogika.pdf
  • https://library-samdukf.uz/wp-content/uploads/2023/01/Maktabgacha-pedagogika_2.pdf

 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;

- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida ogʻzaki shaklda olinadi.

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi)
Joriy baholash (JB)
Kuzgi semestr
1WorkshopTalabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki53-13 hafta(lar) davomida
2Mustaqil ishTaqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi101-13 hafta(lar) davomida
3Vazifa / topshiriqlarMuammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi101-13 hafta(lar) davomida
4DavomatTalabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.151-13 hafta(lar) davomida
Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish
Jami 40  
Oraliq imtihon (OI)
1. Test Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan testlar 20 8-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon (YI)
1. Ogʻzaki Oʻtilgan mavzular yuzasidan nazariy savollar 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.

c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
  • bayon qilish ravon boʻlmasa;
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
  • fanni bilmasa.

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi.

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi.

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas.

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi.

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno.

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi.

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi.

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar: Abduraxmonova Sayyoraxon Shaxobidinovna,
KUAF, Pedagogika, psixologiya va jismoniy madaniyat kafedrasi katta oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)--
Yangi muallif qo'shsh
Elektron pochta: abduraxmonovasayyora415@mail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Pedagogika, psixologiya va jismoniy madaniyat kafedrasi
Taqrizchilar:

M.Bakiyeva - Pedagogika, psixologiya va jismoniy madaniyat kafedrasi mudiri, p.f.b.f.d., (PhD), --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)--

Z.Azimova - ADPI Maxsus pedagogika kafedrasi p.f.d., professor, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)--

Yangi taqrizchi qo'shsh
Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Pedagogika, psixologiya va jismoniy madaniyat» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 

 

       

(imzo)

Gʻ.Xolbutayev

Akademik ishlar departamenti boshligʻi

(imzo)

B.Kurbonov

Fakultet dekani

(imzo)

M.Bakiyeva

Kafedra mudiri

(imzo)

S.Abduraxmonova

Fan oʻqituvchisi
Ichki taqriz yuklanmagan
Ichki taqriz ikkinchi sahifasi
Tashqi taqriz yuklanmagan
Tashqi taqriz ikkinchi sahifasi