«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2025-yil

 

Pedagogik akmeologiya

fani boʻyicha sillabus

 

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja	bakalavr		Taʼlim yoʻnalishi	60110400 - Boshlangʻich taʼlim
Oʻqish davomiyligi (yil)	5		Semestr	3
Fan nomi	Pedagogik akmeologiya		Fan kodi	PA2305
Taʼlim shakli	sirtqi		Fan turi	tanlov
Fan tili	Oʻzbek		Modulning davomiyligi	15 hafta
Fanga ajratilgan kredit	ECTS:    4		Baholash shakli	oraliq: ogʻzaki joriy: amaliy topshiriqlar yakuniy: test
Ajratilgan akademik soat hajmi	120		Auditoriya soatlari taqsimoti	maʼr	sem
	14 (aud)	106 (must)		8	6

2. Fan maqsadi

Mazkur fanning maqsadi pedagogik akmeologiya, shaxs kamoloti muammosining ijtimoiy-psixologik jihatlari, professionalizm, pedagogik akmeologiyaning metodologik asoslari, pedagogik akmeologiyaning qonuniyatlari, pedagogning psixologik-akmeologik kompetentligi masalalari haqida bilim berish. Talabalarda nazariy bilimlar, amaliy koʻnikmalar, pedagogik akmeologiya, shaxs kamoloti jarayonlari haqida yondoshuv hamda ilmiy dunyoqarashini shakllantirish, pedagogik akmeologiyaning qonuniyatlari ularga nisbatan shaxsiy munosabatni shakllantirish pedagogik akmeologiyaning inson hayotidagi oʻrni va ahamiyatini oʻrgatish.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Umumiy pedagogika ((EDU101))

2. Umumiy psixologiya ((PSY 101))

4. Taʼlim natijalari

4.1. Bilimlar jihatidan:     

• pedagogik akmeologiya fanini oʻqitishda zamonaviy yondashuvlar va innovatsiyalarni tatbiq qilish uchun zarur boʻladigan bilim va koʻnikmalarni,
• pedagogik akmeologiya darslarida zamonaviy taʼlim vositalardan foydalanishni,
• zamonaviy talablar asosida pedagogik akmeologiya darslarini samarali tashkil qilish yoʻllarini,
• taʼlim sohasidagi innovatsion faoliyat asoslarini bilishi.

4.2. Koʻnikmalar jihatidan:

• pedagogik akmeologiya fanini oʻqitishda hamda ilmiy tadqiqotlar olib borishda qoʻllaniladigan zamonaviy yondashuvlar va innovatsion texnologiyalardan xabardor boʻlishi;
• pedagogik akmeologiya oʻqitishda qoʻyiladigan hozirgi zamon talablarini bilishi;
• pedagogik akmeologiya fanining mazmuni, vositalari, metodlari va shakllarining uzviyligi va izchilligini taʼminlash;
• mashgʻulotlarda taʼlim resurslaridan samarali foydalanish;
• oʻqitish mazmuniga oid axborotlarni qayta ishlash, umumlashtirish va oʻquvchilarga yetkazish koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak.

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№	Mavzu va rejalar	soatlar hajmi
1.	Pedagogik akmeologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanish tarixi Akmeologiyaning nazariy-metodologik asoslari. P. Akmeologiya fanining predmeti, maqsad va vazifalari. P. Akmeologiyaning ilmiy bilimlarning yangi tarmogʻi sifatida shakllanishi. P. Akmeologiya fani paydo boʻlishining konseptual asoslari. P. Akmeologiya fani tomonidan hal qilingan asosiy vazifalar. Akmeologiyaning hozirgi kundagi rivojlanishi va uning fanlar tizimidagi oʻrni. P. akmeologiyaning hozirgi kundagi rivojlanishi va uning fanlar tizimidagi oʻrni.	2
2.	Akmeologiyaning metodologik tamoyillari va yondashuvlari Akmeologiyaning ilmiy tadqiqot metodlari P. Akmeologiyada umummetodologik tamoyillar: determinizm, rivojlanish, insonparvarlashtirish. P. Akmeologiyada tadqiqotning oʻziga xos uslubiy tamoyillari: faoliyat subʼyekti, hayotiy faoliyat, salohiyat va dolzarblik, operatsion-texnologik, teskari aloqa. P. Akmeologiyada tadqiqotning muayyan metodologik yondashuvlar: murakkab, tizimli, subʼyektiv.	2
3.	Akmeologiyaning asosiy yo‘nalishlarini turkumlash Akmeologiyaning integrativ aloqalari P.Akmeologiyaning jamiyatshunoslik va insonni anglash tizimidagi oʻrni. P.Akmeologiyaning tafakkurning ijtimoiy-madaniy tizimi. P.Akmeologiyaning insonni anglash tizimi bilan oʻzaro munosabati. Klassik akmeologiya. Fundamental akmeologiya. Boshqaruv akmeologiyasi. Taʼlim akmeologiyasi. Kasbiy aks ettirishning psixologik va akmeologik asoslari. Kattalar taʼlim maydonini akmeologik loyihalash	2
4.	Inson rivojlanishining “akme” cho‘qqilari. Pedagogning shaxsiy-kasbiy rivojlanishini sifat va miqdoriy jihatdan baholash metodlari “Akme” fenomeni va uning asosiy belgilari. “Akme” yangi fanning asosiy tushunchalaridan biri sifatida. Inson shaxsining rivojlanishida “Akme” choʻqqisi. “Men” - shaxsning “Biz” psixologik maqomiga ega boʻlgan ijtimoiy sifati ekanligi. Shaxsning balogʻat yoshidagi rivojlanishida kuzatiladigan “akme” choʻqqisining asosiy xususiyatlari. Inson rivojlanishining “mikroakme” va “makroakme” oraliq choʻqqilari. Pedagogning shaxsiy-kasbiy rivojlanishini oʻlchashning asosiy yoʻnalishlari. Pedagogning shaxsiy-kasbiy rivojlanishini oʻlchashning asosiy yoʻnalishlari.	2
Jami		8

 

Amaliy ish mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Amaliy ish oʻtish nazarda tutilmagan

+

 

5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni

№	Mavzu va rejalar	soatlar hajmi
1.	Pedagogik akmeologiyaning shakllanish tarixi va hozirgi kundagi rivojlanishi. Pedagogik akmeologiya fanining metodologiyasi va metodlari Pedagogik akmeologiyaning hozirgi kundagi rivojlanishi. Pedagogik akmeologiya fanining metodologiyasi. Pedagogik akmeologiyaning shakllanish tarixiga doir Assistiment oʻtkazish	2
2.	“Akme” fenomenining mohiyati va akmeologik qonunlar. Pedagogning kasbiy rivojlanishida “Akme” hodisasi va akmeologik pozitsiya Pedagogning akmeologik pozitsiyasini shakllantirish texnologiyalari. P. Akmeologik pozitsiya tushunchasi va uning asosiy komponentlari.	2
3.	Insonni individ, shaxs va faoliyat subyekti sifatida akmeologik o‘rganish. Akmeologiyaning sohalari va uning boshqa fanlar bilan aloqasi. P.Akmeologiyaning boshqaruv, pedagogik, harbiy, sport akmeologiyasi kabi tarmoqlari. P. Akmeologiyaning jamiyatshunoslik bilan bogʻliqligi.	2
Jami		6

Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan

+

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№	Topshiriqlar mazmuni
1.	Insonni individ, shaxs va faoliyat sub’yekti sifatida akmeologik o‘rganish.
2.	Akmeologiya fanini o‘rganishning asosiy yo‘nalishlari.
3.	Psixologiya va akmeologiyada subyektiv paradigma.
4.	Akmeologiya: professionallik cho‘qqisiga erishish yo‘llari.
5.	Insonning yosh rivojlanishini davriylashtirishga akmeologik yondashuv.
6.	Turli xalq va turli tarixiy davrlarda yetuklik mezonlarining o‘xshashligi. Insonning hayoti davomidagi “akme” cho‘qqisi.
7.	Insoniy fazilatlar va akme tizimidagi individuallik.
8.	10.Autopsixologik faoliyatning akmeologik komponentlari.
9.	Kasbiy faoliyatda guruhning “akme” (yetuklik) cho‘qqisi.
10.	Akmeologik mezonlar va guruhning “akme” (yetuklik) cho‘qqisiga erishish ko‘rsatkichlari.
11.	Amaliy akmeologiyaning predmet va vazifalar.
12.	Akmeologiyaning amaliy sohalarini tanlash mezonlari.
13.	Siyosiy akmeologiya. Harbiy akmeologiya.
14.	Tibbiy akmeologiya. Axborot akmeologiyasi.
15.	Boshqaruv akmeologiyasi
16.	Etnik akmeologiya. Psixologik va akmeologik maslahat strategiyalari.
17.	Akmeologik xizmat tomonidan shaxsning shaxsiy-kasbiy rivojlanishini akmetexnologik qo‘llab-quvvatlash.
18.	Akmeolog akmeologik xizmatda faoliyat subyekti sifatida.
19.	Autopsixologik kompetentlikni rivojlantirish texnologiyalari. Autopsixologik treninglar.
20.	Akmeologiya fani ilmiy bilimlarning yangi tarmog‘i sifatida shakllanishi.
21.	Kasbiy mahoratni rivojlantirishda refleksiv-akmeologik yondashuv.

  Izoh: Talabalar auditoriyada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash va seminar mashgʻulotlarini bajarish koʻnikmasini hosil qilish uchun mustaqil taʼlim tizimiga asoslanib mustaqil ish bajaradilar. Bunda ular asosiy va qoʻshimcha adabiyotlarni oʻrganib hamda Internet saytlaridan foydalanib referatlar va ilmiy dokladlar tayyorlaydilar, seminar mashgʻulot mavzusiga doir uy vazifalarini bajaradilar.

 

7. Foydalanilgan adabiyotlar:

7.1. Asosiy adabiyotlar

1. Abdullayeva M.A. “Pedagogik akmeologiya”. Darslik. “Usmon Nosir media”– Namangan- 2023. 256 bet.
2. Yusupova D.S, Axmedova D.X. “Pedagogik akmeologiya”. O‘quv qo‘llanma. “Omadbek print”– Andijon- 2025. 188 bet.

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar

1. Tillayeva G.H. “Akmeologiya asoslari” O‘quv qo‘llanma– T.:Tafakkur bo‘stoni, 2014.
2. Mirsolieva M.T., Djamilova N.N. “Pedagogik akmeologiya”. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent- 2021.

7.3. Axborot manbaalari

• https://in-academy.uz/index.php/ejar/article/view/45279
• https://advice.uz/oz/document/2349
• https://lex.uz/
• www.edu.uz

 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;

- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (3-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi.

---

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№	Nazorat turlari	Izoh	Ball	Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi)
Joriy baholash (JB)
Kuzgi semestr
1	Workshop	Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki	5	1-4-haftalar davomida hafta(lar) davomida
2	Mustaqil ish	Taqdimot / media / hisobot / dastur shakllarda amalga oshiriladi	10	2-3 hafta(lar) davomida
3	Vazifa / topshiriqlar	Taqdimot / hisobot / dastur koʻrinishida rasmiylashtiriladi	10	1-4 hafta(lar) davomida
4	Davomat	Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.	15	1-4 hafta(lar) davomida
Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish
Jami			40
Oraliq imtihon (OI)
1.	Ogʻzaki	Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha	20	8-hafta
Jami			20
Yakuniy imtihon (YI)
1.	Test	Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar	40	Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami			40
Jami			100

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho	Foiz	GPA
A+	95-100	4.5
A	90-94	4.0
B+	80-89	3.5
B	70-79	3.0
C+	65-69	2.5
C	60-64	2.0
F	0-59	0

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

• fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
• fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
• fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
• fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
• berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
• konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
• mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
• fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
• fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
• tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

• fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
• fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
• fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
• fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
• fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
• fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
• fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.

c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

• fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
• fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
• bayon qilish ravon boʻlmasa;
• fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
• fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

• fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
• fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
• fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
• fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
• fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
• fanni bilmasa.

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi.

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi.

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:	Axmedova Dilnozaxon Xabibullo qizi, KUAF, Pedagogika, psixologiya va jismoniy madaniyat kafedrasi oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh
Elektron pochta:	dilnozaaxmedova933@mail.com
Tashkilot va kafedra:	Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Pedagogika, psixologiya va jismoniy madaniyat kafedrasi
Taqrizchilar:	X.Komilova - ADPI, Boshlangʻich taʼlim metodikasi kafedrasi professori, p.f.f.d., (PhD) I.Mamajonov - KUAF, Akademik ishlar boʻyicha prorektor, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh
Talabalarni erkin qabul qilish kuni:	Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Pedagogika, psixologiya va jismoniy madaniyat» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 

 

(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi		(imzo) B.Kurbonov Fakultet dekani		(imzo) M.Bakiyeva Kafedra mudiri		(imzo) D.Axmedova Fan oʻqituvchisi