![]() |
«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2026-yil |
Navoiyshunoslik
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
Mazkur fanning maqsadi Navoiyning boy adabiy va ilmiy merosini oʻqitish orqali talabalarni yuksak maʼnaviyatli va keng maʼrifat sohibi etib tarbiyalash, ayni paytda, oʻzbek mumtoz adabiyoti va oʻzbek milliy maʼnaviyatining shaklanish va rivojlanish qonuniyatlarini anglash yoʻlida ochqich – kalit vazifasini bajaradigan Navoiy ijodini oʻrganish orqali oʻzbek adabiyoti tarixining eng muhim davri haqida har tomonlama bilim hosil qilish, maʼnaviy dunyosi mukammal boʻlishiga koʻmaklashishdir.
3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
1. Adabiyot nazariyasi (ANI, 809)
2. O‘zbek adabiyoti tarixi (O‘AT2-415)
4. Taʼlim natijalari
4.1. Bilimlar jihatidan:
- Navoiyshunoslik fani bilan tanishtirishda turli metodlarni qoʻllash va til bilan tanishtirish mashgʻulotlarini loyihalashtirish texnologiyalari haqida bilim berish;
- Darslarda zamonaviy taʼlim vositalardan foydalanish;
- Zamonaviy talablar asosida darslarini samarali tashkil qilish yoʻllari;
- Taʼlim sohasidagi innovatsion faoliyat asoslari bilan tanishtirish;
- Fanni oʻqitishda hamda ilmiy tadqiqotlar olib borishda qoʻllaniladigan zamonaviy yondashuvlar va innovatsion texnologiyalardan xabardor boʻlish;
- Fanni oʻqitishda qoʻyiladigan hozirgi zamon talablarini bilish;
4.2. Koʻnikmalar jihatidan:
- Fanning mazmuni, vositalari, metodlari va shakllarining uzviyligi va izchilligini taʼminlash;
- Mashgʻulotlarda taʼlim resurslaridan samarali foydalanish;
- Oʻqitish mazmuniga oid axborotlarni qayta ishlash, umumlashtirish va talabalarga yetkazish koʻnikmalariga ega boʻlishi;
- Darslarda zamonaviy innovatsion pedagogik texnologiyalarni qoʻllash;
- Darsga qoʻyiladigan zamonaviy talablar asosida darslarni tashkil etish malakalariga ega boʻlishi;
- Zamonaviy yondashuvlar va innovatsiyalardan kasbiy faoliyatda foydalanish;
- Fanning yutuqlari, amaliyotda qoʻllanishi boʻyicha tadqiqotlardan xabardor boʻlish.
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
| № | Mavzu va rejalar Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing! |
soatlar hajmi |
|---|---|---|
| 1. |
Alisher Navoiy ijodining o‘rganilishi. Alisher Navoiyning hayoti va ijodiy faoliyati
|
2 |
| 2. |
Alisher Navoiyning lirik merosi
|
2 |
| 3. |
Xamsanavislik anʼanasi va Alisher Navoiy “Xamsa”si
|
2 |
| 4. |
“Farhod va Shirin” hamda “Layli va Majnun” dostonlarida muallif badiiy niyatining ifodalanishi
|
2 |
| 5. |
“Sabʼai sayyor” va “Saddi Iskandariy” dostonlarining tarkibiy tuzilishi va badiiyati
|
2 |
| 6. |
“Lison ut-tayr” dostonining g`oyaviy-badiiy xususiyatlari
|
2 |
| 7. |
Alisher Navoiyning ilmiy merosi
|
2 |
| 8. |
|
2 |
| 9. |
Navoiy sheʼriyati va janrlar poetikasi
|
2 |
| 10. |
|
2 |
| 11. |
Alisher Navoiy aruzi. Ruboiy vaznlari
|
2 |
| 12. |
|
2 |
| 13. |
Navoiy “Xamsa”sining vazn xususiyatlari
|
2 |
| 14. |
Badiiy sanʼatlar va ularning Navoiy sheʼriyatidagi oʼrni
|
2 |
| 15. |
|
2 |
| Jami | 30 | |
5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni
| № | Mavzu va rejalar Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing! |
soatlar hajmi |
|---|---|---|
| 1. |
Navoiy sheʼriyati janrlar tahlili
|
2 |
| 2. |
“Devoni Foniy” devonidagi janrlar badiiyati
|
2 |
| 3. |
Alisher Navoiy aruzi. Ruboiy vaznlari
|
2 |
| 4. |
|
2 |
| 5. |
Navoiy “Xamsa”sining vazn xususiyatlarini tahlillar orqali yoritish
|
2 |
| 6. |
Badiiy sanʼatlar va ularning Navoiy sheʼriyatidagi oʼrni
|
2 |
| 7. |
Navoiy ijodida qofiya tizimini tahlil qilish
|
2 |
| Jami | 14 | |
5.3. Seminar mashgʻulotlari mazmuni
| № | Mavzu va rejalar Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing! |
soatlar hajmi |
|---|---|---|
| 1. |
Alisher Navoiy ijodining o‘rganilishi. Alisher Navoiyning hayoti va ijodiy faoliyati
|
2 |
| 2. |
Alisher Navoiyning lirik merosi
|
2 |
| 3. |
Xamsanavislik anʼanasi va Alisher Navoiy “Xamsa”si
|
2 |
| 4. |
“Farhod va Shirin” hamda “Layli va Majnun” dostonlarida muallif badiiy niyatining ifodalanishi
|
2 |
| 5. |
“Sabʼai sayyor” va “Saddi Iskandariy” dostonlarining tarkibiy tuzilishi va badiiyati
|
2 |
| 6. |
“Lison ut-tayr” dostonining g`oyaviy-badiiy xususiyatlari
|
2 |
| 7. |
Alisher Navoiyning ilmiy merosi
|
2 |
| 8. |
|
2 |
| Jami | 16 | |
Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
| № | Topshiriqlar mazmuni Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing! |
|---|---|
| 1. |
Navoiyshunoslik tarixidan. Alisher Navoiy ijodining o‘rganilishi mavzulari bo‘yicha savol-javoblar tashkil qilish |
| 2. |
“Sharq adabiyotida xamsachilik an’anasi va Navoiy “Xamsa”sining o‘ziga xos jihatlari” mavzusida tezis tayyorlash |
| 3. |
Navoiyning “Xamsa” asarini o‘qib o‘rganish |
| 4. |
Navoiy g`azallaridan namuna yodlash |
| 5. |
“Alisher Navoiy ijodi va lirik merosi” bo`yicha tezis tayyorlash |
| 6. |
“Majolis un-nafois” – turkiy tildagi birinchi tazkira sifatida |
| 7. |
“Mezon ul-avzon”da aruz nazariyasiga doir masalalarning yoritilishi |
| 8. |
Alisher Navoiy – tilshunos olim. “Muhokamat ul-lug‘atayn”da ikki til mubohasasi |
| 9. |
“Xazoyin ul-maoniy” kulliyotning yaratilish tarixi, tarkibiy tuzilishi |
| 10. |
Hayrat ul-abror” dostonidagi maqolat va hikoyatlar tahlili |
| 11. |
“Farhod va Shirin” dostoni mundarijasi, timsollar tizimi va badiiyati |
| 12. |
«Layli va Majnun» dostonining g‘oyaviy mundarijasi, timsollar olami va badiiy xususiyatlari |
| 13. |
“Sabʼai sayyor” dostoni kompozitsiyasi, timsollar tizimi va badiiy xususiyatlari |
| 14. |
“Saddi Iskandariy” dostonning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari |
| 15. |
“Lison ut-tayr” da irfoniy, tasavvufiy-falsafiy qarashlar badiiy ifodasi |
| 16. |
“Lison ut-tayr” da dostonidagi ramziy- tasavvufiy timsollari talqini |
| 17. |
“Mufradot” asarida muammo janri |
| 18. |
“Tarixi muluki ajam”, “Tarixi anbiyo va hukamo” asarlari tarixiy asar sifatida |
| 19. |
“Mufradot”, “Majolis un-nafois”, “Mezon ul-avzon”, “Muhokamat ul-lug‘atayn” |
| 20. |
“Majolis un-nafois” asarida shoirlar ta’rifi |
| 21. |
“Mezon ul-avzon” asarida aruz vazni xususiyatlarining yoritilishi |
| 22. |
“Muhokamat ul-lug‘atayn” asarida ikki til muhokamasi |
| 23. |
“Xamsat ul-mutahayyirin” asarida Jomiy ta’rifi |
| 24. |
«Holoti Sayyid Hasan Ardasher» «Holoti Pahlavon Muhammad» asarlarida tarixiy shaxslar talqini |
| 25. |
“Arba'in” va hadislarni she'rga solish an'anasi |
| 26. |
“Nazm ul-javohir” asaridagi ruboiylar talqini |
| 27. |
”Siroj ul-muslimin”da ta’limiy masalalar |
| 28. |
“Nasoyim ul-muhabbat” tazkirasida tasavvuf masalalari |
| 29. |
G‘azal va mustazod janrlari tahlili |
| 30. |
Musammatlarning g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari |
| 31. |
Ruboiylar tahlili |
| 32. |
Tuyuqlar tahlili |
| 33. |
Fardlar tahlili |
| 34. |
Musaddas va tarkibband janrlari |
| 35. |
Navoiy qasidalari kompozitsiyasi |
| 36. |
Ta’rix, lug‘z va muammo janrlari tahlili |
| 37. |
Ruboiy vaznlari: axrab va axram shajarasiga xos xususiyatlar |
| 38. |
«Mahbub ul-qulub» asaridagi hikoyatlar badiiy talqini |
| 39. |
“Munojot” asari tahlili |
| 40. |
Navoiy lirikasidagi badiiy san'atlarni tahlillar orqali ko`rsatish |
| 41. |
“Xamsa” dostonlarida qo‘llanilgan badiiy san'atlar tahlili |
| 42. |
Navoiy ijodida qo‘llanilgan qofiya turlari |
| 43. |
“Xamsa” dostonlari vazni masalasi |
| 44. |
“Xazoyin ul-maoniy” kulliyotining vazn xususiyatlari |
Talabalar fan boʻyicha mustaqil ishni loyiha ishi, kazus yoki media koʻrinishida topshirishadilar.
7. Foydalanilgan adabiyotlar:
7.1. Asosiy adabiyotlar
- Sirojiddinov Sh., Yusupova D, Davlatov O.. Navoiyshunoslik. Darslik. – Toshkent: TAMADDUN, 2018.-B 295
- Avaznazarov O.. Navoiyshunoslik. O`quv qo`llanma. – Toshkent: Spectrum, 2024.
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar
- Avaznazarov O. Navoiyshunoslik. O`quv qo`llanma. – Toshkent: Spectrum, 2024.
- Sirojiddinov Sh.,Yusupova D., Davlatov O. Navoiyshunoslik. – Toshkent: Akademnashr, 2020.
- Yusupova D. O‘zbek mumtoz va milliy uyg‘onish adabiyoti (Alisher Navoiy davri). O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: TAMADDUN, 2016.
- Alisher Navoiy: qomusiy lug‘at. 1-2-jildlar /Mas’ul muharrir SH.Sirojiddinov. – Toshkent: Sharq, 2016.
- Navoiy Alisher. Mukammal asarlar to‘plami. 20 jildlik. 1-20 jildlar. –Toshkent. Fan, 1987-2003.
7.3. Axborot manbaalari
- https://e-library.sammu.uz/uploads/Navoiyshunoslik-%20Sirojiddinov%20Sh-%202020.pdf
- https://tsuull.uz/sites/default/files/navoiyshunoslik.pdf
- https://edu.utu-ranch.uz/media/files/2024/08/02/Navoiyshunoslik.pdf
- www.alishernavoiy.uz
- www.ziyo-net.uz
- www.literature.uz
- www.kutubxona.uz
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;
- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;
- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.
Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi.
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi) |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash (JB) | ||||
| Kuzgi semestr | ||||
| 1 | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 5 | 2-13 hafta(lar) davomida |
| 2 | Mustaqil ish | Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi | 10 | 4-14 hafta(lar) davomida |
| 3 | Vazifa / topshiriqlar | Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi | 10 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| 4 | Davomat | Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. | 15 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish | ||||
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon (OI) | ||||
| 1. | Ogʻzaki | Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha | 20 | 8-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YI) | ||||
| 1. | Test | Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar | 40 | Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng |
| Jami | 40 | |||
| Jami | 100 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.
c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
- bayon qilish ravon boʻlmasa;
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
- fanni bilmasa.
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi. |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi. |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: |
Eshanova Zilolaxon Qoʻchqarovna, KUAF, Oʻzbek va rus filologiyasi kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Bektasheva Gulbahor Rayimjonovna, KUAF, Oʻzbek va rus filologiyasi kafedrasi katta oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Xudayberdiyev Akram Akbarovich, KUAF, Oʻzbek va rus filologiyasi kafedrasi katta oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh |
|---|---|
| Elektron pochta: |
eshonovazilola@gmail.com bektashevagulbahor764@gmail.com akromandijoniy@gmail.com |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Oʻzbek va rus filologiyasi kafedrasi |
| Taqrizchilar: |
M.Tojiboyeva - Andijon davlat pedagogika instituti professori, filologiya fanlari doktori, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- A.Qodirov - KUAF, Oʻzbek va rus filologiyasi kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | Dushanba-Payshanba, soat 15:00 – 18:00, 104 – xona. |
Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Oʻzbek va rus filologiyasi» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi |
(imzo) S.Dadabayev Fakultet dekani |
(imzo) F.Xabibullayeva Kafedra mudiri |
(imzo) G.Bektasheva Fan oʻqituvchisi |
|||
|
(imzo) Z.Eshanova Fan oʻqituvchisi |
||||||
|
(imzo) A.Xudayberdiyev Fan oʻqituvchisi |
