 |
«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2025-yil |
INTELLEKTUAL MULK ASOSLARI
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
Mazkur fanning maqsadi Talabalarda − intellektual mulk sohasidagi asosiy tushunchalar, huquqiy asoslar, mualliflik huquqi, patent huquqi, sanoat mulki, tijorat sirlari va ularning himoyasi boʻyicha bilim va koʻnikmalarni shakllantirish, shuningdek, oʻzlarining ilmiy yoki ijodiy ishlari natijasida yaratilgan intellektual mulk obyektlarini huquqiy jihatdan muhofaza qilish imkoniyatlarini toʻgʻri baholash va qoʻllashga oʻrgatishdir.
3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
1. Ma`lumotlar bazasini boshqarish tizimlari ((PCE202s).)
2. Obyektga yo`naltirilgan dasturlash ((DAT201).)
3. Elektronika va sxemotexnika ((PCE201s).)
4. Sun`iy intelekt asoslari ((FOA116MBK).)
5. Operatsion tizimlar ((OSYS16MBK).)
4. Taʼlim natijalari
4.1. Bilimlar jihatidan:
- – intellektual mulkning mohiyati, turlari va huquqiy asoslarini tasavurga ega boʻlishi;
- – mualliflik huquqi, patent huquqi, sanoat mulki kabi obyektlar boʻyicha asosiy bilimlarga ega boʻladi;
- – Oʻzbekiston va xalqaro miqyosdagi intellektual mulkni tartibga soluvchi asosiy qonun va meʼyoriy hujjatlarni biladi;
4.2. Koʻnikmalar jihatidan:
- – intellektual mulk obyektlarini aniqlash, huquqiy himoya qilish va rasmiylashtirish tartiblarini amaliyotda qoʻllay oladi;
- – oʻzining ilmiy yoki ijodiy faoliyati natijasida yaratilgan intellektual mulk obyektlarini baholay oladi va ularni tijoratlashtirish imkoniyatlarini aniqlaydi.
- – patent, mualliflik huquqi, tovar belgisi va boshqa intellektual mulk shakllari uchun zarur hujjatlarni mustaqil tayyorlay oladi;
- – milliy va xalqaro intellektual mulk tizimlaridagi farqlarni anglaydi va ularni amaliyotda inobatga oladi;
- – innovatsion gʻoyalarni himoya qilish va ularni bozorda muvaffaqiyatli joriy etish uchun huquqiy va iqtisodiy mexanizmlarni qoʻllay oladi;
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni
Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan
Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
| № | Topshiriqlar mazmuni |
|---|---|
| 1. |
Piracy (piratlik) va kontrafakt mahsulotlarga qarshi kurash |
| 2. |
Intellektual mulk huquqlarini buzish uchun javobgarlik turlari |
| 3. |
Sud amaliyotida intellektual mulk nizolarini ko‘rib chiqish |
| 4. |
Startaplar uchun intellektual mulk strategiyasi |
| 5. |
Brending va intellektual mulk |
| 6. |
Sun’iy intellekt yaratgan asarlar va ularning huquqiy maqomi |
| 7. |
Insondagi intellektual qobiliyat. |
| 8. |
Bozor iqtisodiyoti sharoitida mulk egasining xuquqi |
| 9. |
Intellektual salohiyati natijalariga va mulkchilik huquqi |
| 10. |
Intellektual mulk ob'ektlarini muhofazalash. |
| 11. |
Patent huquqi va fuqaro munosabatlari ishtirokchilarining individuallashtirish vositalarini muhofazalash.. |
| 12. |
Mualliflik huquqi va sanoat mulki. |
| 13. |
EHM xotirisiga yozish va xotirasida saqlash, ko'rinib turgan xatolarini tuzatish huquqi |
| 14. |
Intellektual ijod natijalari. |
| 15. |
O'zbkistonda intellektual mulk ob'ektlarini huquqiy muhofazalash sohasidagi amaldagi Qonunchilik |
| 16. |
Kashfiyot. Kashfiyot ustunligi. Kashfiyotlarni aniqlash. |
| 17. |
O'zbekiston Respublikasi fuqarolik kodeksi va "mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to'g'risida"gi qonuni. |
| 18. |
Dasturlar va ma'lumotlar bazalarining nusxalariga qonuniy egalik qilish. |
| 19. |
Ixtiro va lisenziyalash. Intellektual faoliyat. Yangi g'oya. Texnik echim |
| 20. |
Intellektual mulkning iqtisodiy ahamiyati va innovatsion rivojlanishdagi o‘rni |
| 21. |
Sanoat mulki ob’ektlari: foydali model va sanoat namunalari |
| 22. |
Tovar belgisi va xizmat ko‘rsatish belgilari, ularni ro‘yxatdan o‘tkazish tartibi |
| 23. |
Geografik ko‘rsatkichlar va kelib chiqish nomlarini huquqiy muhofaza qilish |
| 24. |
Savdo sirlarini (know-how) himoya qilish va tijorat maxfiyligi rejimi |
| 25. |
Intellektual mulk sohasida xalqaro tashkilotlar (WIPO, WTO va boshqalar) roli |
| 26. |
Parij konvensiyasi, Bern konvensiyasi va TRIPS kelishuvi |
| 27. |
O‘zbekistonning xalqaro intellektual mulk tizimiga integratsiyasi |
| 28. |
Patent olish jarayoni: ariza berish, ekspertiza, ro‘yxatga olish |
| 29. |
Patent talabnomasi tuzish texnikasi va patent da’volari |
| 30. |
Litsenziya shartnomalari: turlari, shartlari, huquq va majburiyatlar |
| 31. |
Franchayzing va intellektual mulk |
| 32. |
Mualliflik huquqida erkin foydalanish holatlari (fair use) |
| 33. |
Raqamli muhitda mualliflik huquqlarini himoya qilish |
Elektron shaklda prezintatsiya tayyorlanadi
7. Foydalanilgan adabiyotlar:
7.1. Asosiy adabiyotlar
- Salixov S.A.. «Patentshunoslik, litsenziyalash va sertifikatlash» fani (darslik). T.: - TDIU, 2010 yil. 248 bet.
- Making Innovation Policy Work for Development. WIPO, 2024
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar
- O'zbekiston Respublikasining "ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari to'g'risida"gi Qonuni.
- O'zbekiston Respublikasining "Elektron hisoblash mashinalari uchun yaratilgan dasturlar va ma'lumotlar bazalarining huquqiy himoyasi to'g'risida"gi Qonuni.
- Патентное право : учебное пособие / под ред. И. А. Близнеца. — М. : Юрайт, 2021.
7.3. Axborot manbaalari
- www.fipsfips.ru
- http://ep.espacenet.com com/
- www.uspto.gov
- www.jpo jpo-miti.go.jp
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;
- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;
- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (4-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.
Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi.
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi) |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash (JB) | ||||
| Kuzgi semestr | ||||
| 1 | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 5 | 1-5 hafta(lar) davomida |
| 2 | Mustaqil ish | Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi | 10 | 2-5 hafta(lar) davomida |
| 3 | Vazifa / topshiriqlar | Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi | 10 | 2-5 hafta(lar) davomida |
| 4 | Davomat | Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. | 15 | 1-5 hafta(lar) davomida |
| Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish | ||||
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon (OI) | ||||
| 1. | Yozma | Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha | 20 | 4-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YI) | ||||
| 1. | Test | Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar | 40 | Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng |
| Jami | 40 | |||
| Jami | 100 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.
c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
- bayon qilish ravon boʻlmasa;
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
- fanni bilmasa.
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi. |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi. |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: |
Kabulov Nozimjon Abdukarimovich, Kompyuter injiniringi va raqamli texnologiyalar kafedrasi mudiri, texnika fanlari falsafa doktori, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh |
|---|---|
| Elektron pochta: |
kabulov69@mail.ru |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Kompyuter injiniringi va raqamli texnologiyalar kafedrasi |
| Taqrizchilar: |
Dj.Muxitdinov - TDTU, Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish kafedrasi professori, texnika fanlari doktori N.Alimqulov - KUAF, Kompyuter injiniringi va raqamli texnologiyalar kafedrasi dotsenti, t.f.f.d., (PhD) Yangi taqrizchi qo'shsh |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona. |
Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Kompyuter injiniringi va raqamli texnologiyalar» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi |
(imzo) S.Dadabayev Fakultet dekani |
(imzo) N.Kabulov Kafedra mudiri |
(imzo) N.Kabulov Fan oʻqituvchisi |
