Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

2. Fan maqsadi

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

4. Taʼlim natijalari

5. Fan mazmuni

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

7. Foydalanilgan adabiyotlar:

7.1. Asosiy adabiyotlar

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar

7.3. Axborot manbaalari

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

4.1. Bilimlar jihatidan:

4.2. Koʻnikmalar jihatidan:

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

Saqlash joyi

«TASDIQLAYMAN»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I. Gʻ. Mamajonov
________________________
«____»________________ 2025-yil

Akademik daraja	bakalavr		Taʼlim yoʻnalishi	60410100 - Iqtisodiyot
Oʻqish davomiyligi (yil)	4		Semestr	1
Fan nomi	Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi		Fan kodi	ECON101
Taʼlim shakli	masofaviy		Fan turi	majburiy
Fan tili	Oʻzbek		Modulning davomiyligi	15 hafta
Fanga ajratilgan kredit	ECTS: 5		Baholash shakli	oraliq: test joriy: amaliy topshiriqlar,test yakuniy: test
Ajratilgan akademik soat hajmi	150		Auditoriya soatlari taqsimoti	maʼr
Ajratilgan akademik soat hajmi	60 (aud)	90 (must)	Auditoriya soatlari taqsimoti	60

Mazkur fanning maqsadi talabalarga antik davrdan XXI asrgacha boʻlgan iqtisodiy gʻoyalarning rivojlanishi haqida umumiy maʼlumot berish; iqtisodchilar doimo duch kelgan va hal qilishga harakat qilgan muammolar mohiyatiga alohida eʼtibor berish; iqtisodchilarning muammolarni hal qilishdagi yondashuvlari uzluksizligi va oʻzgarishlarini tushunishga yordam beradi. Kursni muvaffaqiyatli tugatgandan soʻng talabalar iqtisodiy taʼlimotlar tarixidagi asosiy maktablar va tendentsiyalarni aniqlay olishlari, XIX-XX-asrlar iqtisodiy yondashuvlarining analitik asoslarini tushunishlari kerak.

1. Boshlangʻich bilimlar talab etilmaydi.

iqtisodiy kategoriyalar toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻlishi;
iqtisodiy taʼlimotlar tarixidagi asosiy maktablar va tendensiyalarni ajrata olishlari;
iqtisodiy taʼlimotlar tarixi asoslarini bilishi.

makroiqtisodiy darajadagi vaziyatlarni tushinishi;
milliy iqtisodiyotning amal qilishi va rivojlanishi qonuniyatlarini bilishi kerak;
turli davrlar va jamiyatlarda paydo boʻlgan iqtisodiy fikrlar va taʼlimotlarning mamlakat rivojiga taʼsiri toʻgʻrisida bilishi;
iqtisodiy taraqqiyotga olib kelgan gʻoyalar va iqtisodiy siyosatning mazmunini, iqtisodiy rivojlanishning yuksalish va sustlashuv sabablarini, ijobiy gʻoyalarning iqtisodiy taʼlimot yoki nazariyalar darajasiga erishmaganligini, iqtisodiy gʻoyalari rivojidagi cheklanganlikni batafsil tahlil etish koʻnikmalariga ega boʻlishi;
turli davrdagi iqtisodiy gʻoyalarni umumlashtirish va tahlil etish, ulardan ilmiy- amaliy xulosalar chiqarish va takliflar bera olish, asosiy iqtisodiy kategoriyalarga berilgan taʼriflarning oʻsha davr va hozirgi zamon uchun ahamiyatini ochib berish, hozirgi zamonaviy iqtisodiy taʼlimotlar va nazariyalari bilan solishtira olish malakasiga ega boʻlishlari kerak.

№	Mavzu va rejalar	soatlar hajmi
1.	Iqtisodiy ta’limotlar tarixi faniga kirish Iqtisodiy taʼlimotlar tarixi fanining ahamiyati Iqtisodiy taʼlimotlarning asosiy yoʻnalishlari Ilk iqtisodiy qarashlarning shakllanishi	4
2.	Qadimgi dunyo iqtisodiy ta’limotlar Qadimgi sharqdagi iqtisodiy qarashlar Antik dunyodagi iqtisodiy qarashlar	4
3.	O‘rta asr davridagi iqtisodiy ta’limotlar Arab mamlakatlardagi iqtisodiy gʻoyalar Gʻarbiy Yevropadagi iqtisodiy gʻoyalar	4
4.	O‘rta Osiyodagi temuriylar davrigacha bo‘lgan iqtisodiy g‘oyalar. Forobiy asarlaridagi iqtisodiy gʻoyalar mohiyati. Beruniy asarlaridagi iqtisodiy taʼlimotlar. Yusuf Xos Hojib asarlaridagi iqtisodiy gʻoyalari.	4
5.	Amir Temur va temuriylar davridagi iqtisodiy g‘oyalar va iqtisodiy siyosat. Amir Temurning iqtisodiy qarashlari. Shoxruh Mirzo va Mirzo Ulugʻbek davridagi iqtisodiy islohotlar. Alisher Navoiy iqtisodiy taʼlimoti. Zahiriddin Muhammad Bobur va Boburiylar davri.	4
6.	Merkantalizm iqtisodiy ta’limoti Siyosiy iqtisodiyotning yuzaga kelishi Merkantalizm namoyondalari Merkantalizmning tarixiy ahamiyati	4
7.	Ilk klassik maktabning vujudga kelishi Klassik iqtisodiy maktabning paydo boʻlishining tarixiy shart-sharoitlari va uning tavsifi Angliya va Fransiyada klassik iqtisodiy maktabning vujudga kelishi U.Pettining iqtisodiy gʻoyalari A.Smit iqtisodiy nazariyalari. D. Rikardoning iqtisodiy taʼlimoti.	4
8.	Fiziokratlar F.Kenening iqtisodiy taʼlimoti F.Kenening “sof mahsulot” nazariy meʼrosi F.Kenening kapital va sinflar nazariyasi Iqtisodiyotning «sirli odаmi» Richard Kantilon	4
9.	Klassik iqtisodiy maktabga qarshi iqtisodiy g‘oyalar XIX ars iqtisodiy gʻoylarining shakllanishi Angliyadagi iqtisodiy qarashlar namoyondalari Fransiyadagi iqtisodiy qarashlar. J.B.Seyning iqtisodiy gʻoyalari Utopik qarashlar va ularning oʻziga xosligi	4
10.	Marjinalizm ta’limoti va neoklassik iqtisodiy maktab Marjinalizm iqtisodiy taʼlimotining shakllanishi Avstriya maktabi va uning xususiyatlari A.Marshal taʼlimoti Marjinalistik taʼlimotning ahamiyati	4
11.	Keyns va keynschilik Keyns taʼlimotining vujudga kelishi Keynschilik va neokeynschilik Keyns taʼlimotining hozirgi davrdagi ahamiyati	4
12.	Hozirgi zamon iqtisodiy ta’limotlarning asosiy yo‘nalishlari Institutsionalizm yoʻnalishi Nomukammal bozor taʼlimotlari Monetarizm va liberalizm	4
13.	Institutsionalizm yo‘nalishi mohiyati va ahamiyati Institutsionalizmning asosiy xususiyatlari T.Veblen va J.R.Kommons qarashlari. Uesli Kler Mitchell gʻoyalari Ijtimoiy-institutsional yoʻnalish evolyutsiyasi	4
14.	Jahon xo‘jaligi to‘g‘risida iqtisodiy ta’limotlar Xalqaro mehnat taqsimoti Xalqaro kapital harakati va investitsiyalar Xalqaro valyuta munosabatlar	4
15.	O‘zbekiston Respublikasining bozor munosabatlariga o‘tish konsepsiyasi Oʻzbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish 6-reja	4
Jami		60

Amaliy ish mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Amaliy ish oʻtish nazarda tutilmagan

Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan

Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan

№	Topshiriqlar mazmuni
1.	Qadimgi Sharq, Yunon, Rim iqtisodiy qarashlari
2.	Skolastika va merkantilizm: asosiy g‘oyalar
3.	Fiziokratlar: Fransua Kene, Turgoning qarashlari
4.	Karl Marks: qo‘shilgan qiymat, ekspluatatsiya nazariyalari
5.	Iqtisodiy maktablar
6.	Bozor iqtisodiyotini shakllantirish bosqichlari
7.	Institutsionalizm yo‘nalishi
8.	Avstriya maktabi
9.	J.B.Seyning iqtisodiy g‘oyalari
10.	A.Smit iqtisodiy nazariyalari
11.	Angliya va Fransiyada klassik iqtisodiy maktabning vujudga kelishi
12.	Iqtisodiy o’sish to‘g’risidagi nazariyalar
13.	O‘zbekiston Respublikasining bozor munosabatlariga o‘tish konsepsiyasi
14.	Monetarizm
15.	Iqtisodiy ta‟limotlar tarixi fanining ahamiyati

Mavzuning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot/media/yozma/viziual koʻranishida himoya qiladi. Guruh aʼzolari (komanda) uyushgan holda pedagog-oʻqituvchi tomonidan berilgan topshiriqni bajarib kelishadi. Guruhga qoʻyilgan umumiy ball, har bir aʼzo-talabaga qoʻyilgan individual ball sifatida qayd etiladi.

Tashmatov.Sh.H. “Iqtisodiy ta’limotlar tarixi”. Darslik.; ‒T.: “Innovatsion rivojlanish nashriyot manbaa uyi”, 2021, 504 b.
Mo'ydinov H.A. "Iqtisodiy ta'limotlar tarixi" O'quv qo'llanma-"Omadbek print number one" MCHJ. Andijon: 2025.-326 b.
Axunov.M.A, Saidaxmedov N.X. “Iqtisodiy ta’limotlar tarixi”: O‘quv qo‘llanma/;; ‒A.: “Andijon nashriyot manbaa” MChJ, 2023, 220 b.

Asqarova M.T. va boshq. Makroiqtisodiyot. Darslik. –T.: Innovatsiyon rivojlanish nashriyot matbaa uyi, 2021. – 280 b.
Yo‘ldashev.Q, Muftaydinov.Q, Abdurahmonov.V “Iqtisodiy ta’limotlar tarixi”. darslik,–T.: Iqtisodiyot, 2006, - 190 b.
Islomov.A, Egamov. E, “Iqtisodiy ta’limotlar tarixi” . O‘quv qo‘llanma..- T.: Iqtisodiyot Moliya Instituti.-2005-236 b.

https://ebook.tsue.uz/public/ebooks/ iqtisodiy_talimotlar_tarixi
https://arm-admin.xiuedu.uz/media/books/iqtisodiy_talimotlar_tarixi_1.pdf
https://imv.uz/

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:

- Interaktiv mashgʻulot. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;

- Mustaqil taʼlim soatlarini bajarish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;

- Amaliy topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;

- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi.

№	Nazorat turlari	Izoh	Ball	Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi)
Joriy baholash (JB)
Kuzgi semestr
1	Interaktiv mashgʻulot	Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki	5	1-14 haftalar davomida
2	Mustaqil taʼlim soatlarini bajarish	Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi	10	2-14 haftalar davomida
3	Amaliy topshiriqlar	Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi	10	3-14 haftalar davomida
4	Davomat	Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.	15	1-14 haftalar davomida
Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish
Jami			40
Oraliq imtihon (OI)
1.	Test	Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha	20	8-hafta
Jami			20
Yakuniy imtihon (YI)
1.	Test	Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar	40	Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami			40
Jami			100

Baho	Foiz	GPA
A+	95-100	4.5
A	90-94	4.0
B+	80-89	3.5
B	70-79	3.0
C+	65-69	2.5
C	60-64	2.0
F	0-59	0

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.

c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
bayon qilish ravon boʻlmasa;
fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi.

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi.

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas.

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi.

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno.

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi.

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi.

^(imzo)

Gʻ.Xolbutayev

Akademik ishlar departamenti boshligʻi

^(imzo)

B.Kurbonov

Fakultet dekani

^(imzo)

I.Mitillayev

Kafedra mudiri

^(imzo)

N.Yusupov

Fan oʻqituvchisi

^(imzo)

X.Moʻydinov

Fan oʻqituvchisi

Mualliflar:	Moʻydinov Xurshidbek , KUAF, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi dotsenti, i.f.f.d., (PhD) Yusupov Neʼmatillo Sayitturayevich, KUAF, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh
Elektron pochta:	Xurshidbek@gmail.com proyekt.menejer.2023gmail.com
Tashkilot va kafedra:	Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi
Taqrizchilar:	S.Maxmudov - KUAF, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi professori v.v.b., --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- A.Mamajonov - AQXAI, kafedra mudiri, i.f.f.d., professor, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh
Talabalarni erkin qabul qilish kuni:	Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

Sillabus «Iqtisodiyot va moliya» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.