 |
«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2025-yil |
Mikroiqtisodiyot
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
Mazkur fanning maqsadi talabalarga iqtisodiyotning individual agentlari, masalan, uy xoʻjaliklari, kompaniyalar va bozorlardagi iqtisodiy qarorlarni oʻrganadigan iqtisodiy nazariyadir. Mikroiqtisodiyot fanni oʻqitishning maqsadlari, asosan, talabalarga iqtisodiy jarayonlar, qaror qabul qilish mexanizmlari va resurslarni samarali taqsimlashni tushuntirishga qaratilgan xamda koʻnikma va malakalarni shakllantirishdan iborat.
3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
1. Boshlangʻich bilimlar talab etilmaydi.
4. Taʼlim natijalari
4.1. Bilimlar jihatidan:
- Turli bozor tuzilmalari (mukammal raqobatlashgan, monopoliya, oligopoliya) va ularning iqtisodiy samaradorligi;
- Talab va taklifning iqtisodiy tizimdagi roli, ularning oʻzaro taʼsiri, narxlar va miqdorlarni qanday belgilanishini oʻrganish;
- Isteʼmolchi va ishlab chiqaruvchilarning manfaatlarini, ularning xarajatlar, foyda va narxlar bilan bogʻliq qarorlarini tahlil qilish;
- Bozorda turli iqtisodiy agentlar orasidagi oʻzaro taʼsirlar va bu taʼsirlarning iqtisodiy natijalar.
4.2. Koʻnikmalar jihatidan:
- Bozor maʼlumotlarini, talab va taklifni, xarajatlarni va foydalarni tahlil qilish;
- Talab va taklif egri chiziqlari, xarajatlar va ishlab chiqarish grafiklarini tahlil qilish;
- Talab va taklif, ishlab chiqarish xarajatlari va foyda modellari;
- Qarorlar qabul qilishda optimal resurs taqsimoti va xarajatlarni minimallashtirish.
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
Amaliy ish mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Amaliy ish oʻtish nazarda tutilmagan
Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan
Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
| № | Topshiriqlar mazmuni |
|---|---|
| 1. |
Iqtisodiy resurslarni optimal taqsimlash masalasi |
| 2. |
Ishlab chiqarish imkoniyatlari va ulardan samarali foydalanish |
| 3. |
Talab va taklif tahlili asoslari |
| 4. |
Bozor muvozanati |
| 5. |
Bozorni davlat tomonidan tartibga solinishi: maksimal va minimal narxlar |
| 6. |
Talab va taklif elastikligi |
| 7. |
Iste’molchi tanlovi nazariyasi |
| 8. |
Byudjet chizig’i va byudjet chegarasi, iste’molchi tanlovi |
| 9. |
Daromad samarasi va almashtirish samarasi |
| 10. |
Bozor va tavakkalchilik |
| 11. |
Yakka tartibdagi tadbirkorlikning tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 12. |
Xususiy korxonalarning tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 13. |
Mas’uliyati cheklangan jamiyatlarning tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 14. |
Qo‘shimcha mas’uliyatli jamiyatlarning tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 15. |
Ochiq aktsiyadorlik jamiyatlarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 16. |
Yopiq aktsiyadorlik jamiyatlarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 17. |
Fermer xo‘jaliklarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 18. |
Dehqon xo‘jaliklarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 19. |
Davlat korxonalarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 20. |
Oddiy shirkatning tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 21. |
To‘liq shirkatning tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 22. |
Kommandit shirkatning tashkiliy-iqtisodiy asoslari |
| 23. |
Ishlab chiqarish nazariyasi |
| 24. |
Izokvanta va izokosta chiziqlari, ishlab chiqarish funktsiyasi |
| 25. |
Ishlab chiqarish xarajatlari |
| 26. |
Korxona daromadlari va foydasini maksimallashtirish |
| 27. |
Raqobatlashgan bozorda, qisqa muddatli oraliqda firma foydasini maksimallapggirish |
| 28. |
Mahsulotni ishlab chiqarish xarajatlari (tannarx) |
| 29. |
Raqobatlashuvchi firma va tarmoqning uzoq muddatli oraliqdagi muvozanati va tarmoqning taklifi |
| 30. |
Raqobat va yakkahokimlik |
| 31. |
Monopolistik va oligopolistik bozorlar |
| 32. |
Monopolistik korxonaning narx siyosati va foydasini maksimallashtirish |
| 33. |
Sof raqobatlashgan va monopolistik raqobatlashgan bozorlar |
| 34. |
Bozor hokimiyati sharoitida narx belgilash tamoyillari. |
| 35. |
Mehnat bozori va korxonalarda mehnat resurslaridan foydalanish |
| 36. |
Kapital qo‘yilmalar va kapital bozori |
| 37. |
Korxonalar faoliyatini davlat tomonidan tartibga solish |
| 38. |
Korxonalar faoliyatini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash |
| 39. |
O‘zbekiston Respublikasida kichik biznesni rivojlantirish yullari |
| 40. |
Soliq yukini iste’molchi va ishlab chiqaruvchi o‘rtasida taqsimlanishini elastiklik nazariyasiga ko‘ra tahlili. |
| 41. |
Talab elastikligiga ko‘ra sotuvchi daromadini maksimallashtirish |
| 42. |
Iste’molchi tanlovini byudjet chizig’i va byudjet chegarasi orqali tahlil etish |
| 43. |
«Daromad-iste’mol» chizig’i va uning tahlili |
| 44. |
«Narx-iste’ mol» chizig’i va uning tahlili |
| 45. |
Bozor iqtisodiyoti davrida tavakkalchilik va uning vujudga kelishi |
| 46. |
Tavakkalchilikni pasaytirishda sug’urtaning ahamiyati |
| 47. |
Ishlab chiqarishni diversifikatsiyalash va modernizatsiyalash samaradorligi |
| 48. |
Xedjir va f'yuchers bozorlarini amal qilish mexanizmlari |
| 49. |
Firma daromadlari va foydasi, ularni hisoblash usullari |
| 50. |
O‘zbekistonda kichik tadbirkorlik sub’ektlariga berilgan soliq va kredit imtiyozlari |
| 51. |
Kapital bozori va investitsiyalar samaradorligi |
| 52. |
Iqtisodiyotning real sektoriga investitsiyalar jalb etish yo‘llari |
| 53. |
Ishlab chiqarish xarajatlarini va tannarxni pasaytirish yo‘llari |
| 54. |
Mikroiqtisodiy muammolar va siyosat |
| 55. |
Vaziyatli amaliy masalalarni yechish, berilgan manbalarni bo‘yicha ma’lumotlar tahlil qilish, mikroiqtisodiyotga oid berilgan mavzu bo‘yicha taqdimot qilish |
Mustaqil taʼlim uchun berilgan mavzular boʻyicha referat yozish, himoya qilish, keys, amaliy masala va topshiriqlarni bajarish
7. Foydalanilgan adabiyotlar:
7.1. Asosiy adabiyotlar
- Shakarov A.B., Xolboyev U.X. Mikroqitisodiyot darslik, Toshkent. 2021-yil 228b.
- Salimov B.T, Yusupov M.S. Mikroiqtisodiyot-2 Darslik. Toshkent. 2021-yil 296b.
- Pindyck R.S., Rubinfeld D.L. Microeconomics
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar
- Ergashev E.I. va boshq. Мikroiqtisodiyot. Makroiqtisodiyot. Darslik. –T.: «Iqtisod-Moliya», 2019. – 680 b.
- Djumayev Z.A. Makroiqtisodiyot: O`quv qo`llanma. –T.: “Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi”, 2018. –300 b.
7.3. Axborot manbaalari
- www.mygov.uz. O‘zbekiston Respublikasi Davlat hokimiyati portali.
- www.mfer.uz. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiya va savdo Vazirligining rasmiy sayti.
- www.uza.uz. O‘zbekiston milliy axborot agentligi rasmiy sayti.
- www.cer.uz. Iqtisodiy tadqiqiotlar Markazining rasmiy sayti.
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;
- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;
- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.
Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida ogʻzaki shaklda olinadi.
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi) |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash (JB) | ||||
| Kuzgi semestr | ||||
| 1 | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 5 | 1-13 hafta(lar) davomida |
| 2 | Mustaqil ish | Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi | 10 | 1-13 hafta(lar) davomida |
| 3 | Vazifa / topshiriqlar | Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi | 10 | 1-13 hafta(lar) davomida |
| 4 | Davomat | Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. | 15 | 1-13 hafta(lar) davomida |
| Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish | ||||
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon (OI) | ||||
| 1. | Test | Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha | 20 | 8-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YI) | ||||
| 1. | Ogʻzaki | Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar | 40 | Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng |
| Jami | 40 | |||
| Jami | 100 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.
c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
- bayon qilish ravon boʻlmasa;
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
- fanni bilmasa.
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi. |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi. |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: |
Raxmatullayeva Feruza Azimovna, KUAF, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi dotsenti v.b., --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh |
|---|---|
| Elektron pochta: |
rahmatullayevaferuza10@gmail.com |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi |
| Taqrizchilar: |
X.Moʻydinov - KUAF, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi dotsenti, i.f.f.d., (PhD) I.Ergashov - KUAF, Iqtisodiyot va moliya kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona. |
Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Iqtisodiyot va moliya» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi |
(imzo) B.Kurbonov Fakultet dekani |
(imzo) I.Mitillayev Kafedra mudiri |
(imzo) F.A.Raxmatullayeva Fan oʻqituvchisi |
