 |
«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2025-yil |
Tibbiy radiologiya
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
Mazkur fanning maqsadi Fanning maqsadi - talabalarda tibbiyotda qoʻllaniladigan vizualizatsiyaning yangi texnologiyalari (anʼanaviy va raqamli rentgenologik tekshiruvlar, ultratovush tekshiruvlari, kompyuter tomografiya va magnit-rezonans tomografiya usullari, radionuklid diagnostikasi) ni va nur terapiyasini muayyan sharoitlarga mos xolda tanlab, usullari buyicha yunalish soxasiga mos bilim, koʻnikma va malaka shakllantirishdir.
3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
1. Patologik Anatomiyasi (Pa 14-513)
2. Patologik Fiziologiya (PaF14-513)
3. Klinik Anatomiya (KA14-504)
4. Taʼlim natijalari
4.1. Bilimlar jihatidan:
- 1 Bilimlar jihatidan:
- Oʻquv amaliyotini oʻtish davrida talabalar quyidagi amaliy koʻnikmalarni oʻzlashtirishlari koʻzda tutilgan:
- nur diagnostikasida qoʻllaniladigan ionlovchi va noionlovchi nurlanishlarning turlari;
- pediatrik radiologiyada, xususan suyak-boʻgʻim tizimi, endokrin tizimi, xamda reprodikutiv tizimida qoʻllaniladigan nur diagnostikasi usullarining imkoniyatlari;
- tibbiy tasvirlarni raqamli qayta ishlash tizimi;
- bemorlarni nur tekshiruvlariga tayyorlash hamda ularning bolalarda oʻziga xosliklari;
- pediatriyada kompleks nur tekshiruvlarini qoʻllash boʻyicha taktikasi;
- sogʻlom turmush tarzini targʻibot qilish;
- ionlashtiruvchi nurlanishdan himoyalanish vositalari va nurlanish salbiy taʼsirini oldini olish, davolash va kamaytirish choralari;
- radiatsion xalokatlar roʻy berishi va yoʻqotilishida ishchilarni himoyalash vositalari va tibbiy chora-tadbirlari toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻlishi; - diagnostik va terapevtik nurlanish qoʻllanganda nurga qarshi himoya prinsiplari va mehnatni himoya qilish choralarini;
- nur diagnostikasida tasvir hosil qilishning asosiy va maxsus usullari (rentgenologik, ultratovush, magnit-rezonans, kompyuter-tomografik,
- radionuklid) hamda bolalarda oʻziga xosliklarini;
- nur diagnostikasi va terapiyasi apparatlarining ishlash prinsipini;
- suyak toʻqimasi struktur oʻzgarishlarining asosiy rentgenologik simptomlari; sinish va chiqishlar, suyak sinishlarining yoshga xos asosiy oʻzgarishlari, singan suyaklar bitishining asosiy rentgenologik simptomlari, osteomiyelit, suyak-boʻgʻim tizimi sili hamda yaxshi va yomon sifatli oʻsmalari simptomlarini bilish va ulardan foydalana olishi;
- boldir suyaklarining normal rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- son suyagi tuliq kiya sinish rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- normal qalqonsimon bezi exotomogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- bachadon boʻshligʻi bachadon ichi spirali (BIS) exotomogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish amaliy koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak.
4.2. Koʻnikmalar jihatidan:
- Koʻnikmalar jihatidan:
- Pediatrik radiologiyada, xususan nafas aʼzolari, yurak va yirik tomirlar, oshqozon-ichak trakti, jigar, oʻt yoʻllari, siydik-tanosil tizimi hamda neyrovizualizatsiyada nur diagnostikasi usullarining imkoniyatlari; - nur dignostikasi usullarini oʻtkazish xususiyatlari va kasalliklar semiotikasi;
- sogʻlom turmush tarzini targʻibot qilish;
- radiatsion xalokatlar roʻy berishi va yoʻqotilishida ishchilarni himoyalash vositalari va tibbiy chora-tadbirlari toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻlishi;
- pulmonologiyada qoʻllaniladigan nur diagnostikasi usullari, nafas aʼzolari kasalliklarining asosiy rentgenologik simptomlarini (oʻtkir pnevmoniya, oʻpka raki, oʻpka sili klinik va rentgenologik maʼlumotlar bilan taqqoslash yoʻli orqali, ekssudativ plevritda plevral boʻshliqda koʻp miqdorda suyuqlik yigʻilishi, nafas aʼzolari patologiyasining shoshilinch rentgendiagnostik belgilari (pnevmotoraks, atelektaz, gidropnevmotoraks));
- yurak va yirik tomirlarni tekshirishda qoʻllaniladigan nur diagnostikasi usullarini;
- oshqozon-ichak trakti, jigar va oʻt yoʻllarini tekshirishda qoʻllaniladigan nur diagnostikasi usullarini;
- siydik-tanosil tizimlari nur diagnostikasi usullarini, oʻtkir mexanik ichak tutilishi, qiziloʻngach va yumshoq toʻqimalarda yot jismlarning asosiy belgilarini bilish va ulardan foydalana olishi;
- koʻkrak qafasi aʼzolarining normal rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- bronxopnevmoniyaning rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- oʻpka kavernoz silining rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- oshqozon ichak tizimi kontrastli rentgenologik tekshiruviga bariy boʻtqasini tayyorlash;
- normal oshqozon rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- oshqozon yara kasalligi rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- siydik ayiruv tizimi normal rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- siydik tosh kasalligi rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- bemorlarda qorin boʻshligʻi aʼzolarini UT tekshiruviga tayyorlash; -normal jigar exotomogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- normal buyrak exotomogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- oʻt-tosh kasalligi exotomogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- gidronefroz exotomogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- kontrastlangan siydik ayiruv tizimi aʼzolarini oʻrganish rejasini (taʼriflash sxemasi) tuzish;
- burun yondosh boʻshliqlarini normal rentgenogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- umurtqa pogʻonasini sinishi rentgenogrammasini taʼriflash va
- belgilangan tartibda protokolini toʻldirish;
- normal qalqonsimon bezi exotomogrammasini taʼriflash va belgilangan tartibda protokolini toʻldirish amaliy koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak.
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni
Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan
5.3. Laboratoriya mashgʻulotlari mazmuni
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
| № | Topshiriqlar mazmuni |
|---|---|
| 1. |
Ionlashtiruvchi nurlanishli nur tekshiruv usullarining fizik va texnologik asoslari. |
| 2. |
Noionlashtiruvchi nurlanishli nur tekshiruv usullarining fizik va texnologik asoslari. (ultratovush va magnit-rezonans-tomografik tekshiruvlar). |
| 3. |
Intervension radiologiya. Radioizotop tashxisot. |
| 4. |
Tayanch-harakat tizimi kasalliklari nur tashxisoti. |
| 5. |
Markaziy nerv tizimi kasalliklari nur tashxisoti. |
| 6. |
Yuz-jag‘ sohasi kasalliklari nur tashxisoti. |
| 7. |
Nafas tizimi a’zolari kasalliklari nur tashxisoti. Ko‘ks oralig‘i a’zolari kasalliklari nur tashxisoti. |
| 8. |
Yurak-qon tomir tizimi kasalliklari nur tashxisoti. |
| 9. |
Oshqozon-ichak trakti kasalliklari nur tashxisoti. Gepatopanreatoduodenal soha kasalliklari nur tashxisoti |
| 10. |
Siydik ayiruv tizimi kasalliklari nur tashxisoti. |
| 11. |
Reproduksiya tizimi kasalliklari nur tashxisoti. |
| 12. |
Endokrin tizimi kasalliklari nur tashxisoti |
| 13. |
Sut bezi kasalliklari nur tashxisoti. |
| 14. |
Orttirilgan immun tanqislik sindromi (OITS) va silda patologiyalarning nur tashxisoti. |
| 15. |
Nur terapiya. Radiatsion xavfsizlik. |
Talabalar fan boʼyicha mustaqil ishni taqdimot slaydlar, tahliliy maʼlumot, tajriba-sinov ishlarini amalga oshirish, maqola, tezislar va maʼruza tayyorlash, amaliy mazmundagi nostandart masalalarni yechish va ijodiy ish koʼrinishida topshiradi.
7. Foydalanilgan adabiyotlar:
7.1. Asosiy adabiyotlar
- Линденбранте Л.Д. Textbook of radiology and imaging Дарслик. – 2000й 667 стр
- Ilyosov T.N. Klinik radiologiya asoslari. Darslik. - Toshkent. «Uzbekiston milliy ensiklopediyasi» nashriyoti. 2002 y. 335 b.
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar
- Василев A., Брайтензейер М., Покийзер П., Лехнер Г. Учебник по клинической и радиологической диагностике. - Москва. «Университеткое» издателство З.О. ОAО. 2012г. 452 стр
- Василев A.Ю., Олхова Й.Б. Лучевая диагностика. Учебник. - Москва. Издателство «Геотар-медиа». 2008г. 568стр
7.3. Axborot manbaalari
- www.auntminnie.com
- www.rsna.org
- www.acr.org
- www.arrs.org
- www.cornellrads
- www.radswiki.net
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;
- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / hisobot / dastur koʻranishida himoya qiladi;
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni taqdimot / hisobot / dastur koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;
- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (10-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.
Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida ogʻzaki shaklda olinadi.
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi) |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash (JB) | ||||
| Kuzgi semestr | ||||
| 1 | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 5 | 2-13 hafta(lar) davomida |
| 2 | Mustaqil ish | Taqdimot / media / hisobot / dastur shakllarda amalga oshiriladi | 10 | 4-14 hafta(lar) davomida |
| 3 | Vazifa / topshiriqlar | Taqdimot / hisobot / dastur koʻrinishida rasmiylashtiriladi | 10 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| 4 | Davomat | Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. | 15 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish | ||||
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon (OI) | ||||
| 1. | Ogʻzaki | Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar boʻyicha | 20 | 10-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YI) | ||||
| 1. | Ogʻzaki | Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar boʻyicha | 40 | Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng |
| Jami | 40 | |||
| Jami | 100 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.
c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
- bayon qilish ravon boʻlmasa;
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
- fanni bilmasa.
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi. |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi. |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: |
Qutlikova Goʻzalxon Maxammadjonovna, KUAF, Klinik fanlar kafedrasi mudiri, dotsent, PhD: Abduraxmonov Xojiakbar Ilxomjon oʻgʻli, KUAF, Klinik fanlar kafedrasi stajer-oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh |
|---|---|
| Elektron pochta: |
kutlikovagozal@gmail.com hojia925@gmail.com |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Klinik fanlar kafedrasi |
| Taqrizchilar: |
A.G.Ganiyev - kafedras dotsenti, Tibbiyot fanlari nomzodi (Phd) Ganiyev A.G S.X.Xakimov - kafedra professori, Andijon davlat Tibbiyot institute Fakultet pediatriya va neonatologiya kafedrasi: Xakimov Sh.X Yangi taqrizchi qo'shsh |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | Payshanba-juma, soat 15.00 – 17.00 108 -xona |
Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Klinik fanlar» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi |
(imzo) F.Turdiyev Fakultet dekani |
(imzo) G.Qutlikova Kafedra mudiri |
(imzo) X.Abduraxmonov Fan oʻqituvchisi |
|||
|
(imzo) G.Qutlikova Fan oʻqituvchisi |
