Dinshunoslik

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

2. Fan maqsadi

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

4. Taʼlim natijalari

5. Fan mazmuni

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

7. Foydalanilgan adabiyotlar:

7.1. Asosiy adabiyotlar

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar

7.3. Axborot manbaalari

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

4.1. Bilimlar jihatidan:

4.2. Koʻnikmalar jihatidan:

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni

Saqlash joyi

«TASDIQLAYMAN»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I. Gʻ. Mamajonov
________________________
«____»________________ 2025-yil

Akademik daraja	bakalavr		Taʼlim yoʻnalishi	60910200 - Davolash ishi
Oʻqish davomiyligi (yil)	5		Semestr	4
Fan nomi	Dinshunoslik		Fan kodi	SOC102
Taʼlim shakli	kunduzgi		Fan turi	majburiy
Fan tili	Oʻzbek		Modulning davomiyligi	15 hafta
Fanga ajratilgan kredit	ECTS: 4		Baholash shakli	oraliq: test joriy: ogʻzaki soʻrov, topshiriqlar bajarish, mustaqil taʼlim yakuniy: test
Ajratilgan akademik soat hajmi	120		Auditoriya soatlari taqsimoti	maʼr	sem
	60 (aud)	60 (must)		30	30

Mazkur fanning maqsadi talaba-yoshlar tafakkurida dinning mazmun-mohiyati, dunyoning diniy manzarasi, diniy va falsafiy qarashlaming oʻzaro bogTiqligi, globallashuv va diniy jaryonlari hamda zamonaviy diniy harakatlar, diniy aqidaparastlik, ekstremizm va terrorizmning davlat vajamiyat xavfsizligaga salbiy taʼsirini bilish va unga qarshi kurashishda nazariy bilimlar va amaliy koʻnikmalami shakllantirishdan iborat

Boshlangʻich bilimlar uchun fan qoʻshish

1. Boshlangʻich bilimlar talab etilmaydi.

dinning mohiyati, jamiyat va shaxs hayotidagi oʻmi, dunyoviy va diniy bilimlaming mutanosibligi, din va fanning oʻzaro aloqasi, diniy taʼlim va dunyoviy taTimning maqsadlari haqida Intemet orqali amalga oshiriladigan axborot va kommunikatsiya texnologiyalarini bilishi kerak.

diniy taTimotlaming tarixi va rivojlanish bosqishlarini oʻrganish, dinning asl mazmuni bilan uning soxta talqinlarini farqlash malakasini shakllantirish;
diniy mutaassiblik va aqidaparastlikning mazmunini tushunturish va unga qarshi kurashda egallangan nazariy bilimlarni amaliy hayotda qoʻllash -ekstremizm va terrorizmning paydo boʻlish sabablarini aniqlash va uning oqibatlarini ijtimoiy-falsafiyjihatdan tahlil qilish;
diniy va dunyoviy jarayonlarga tanqidiy tafakkur nuqtai nazardan yondashuvni shakllantirish;

№	Mavzu va rejalar Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing!	soatlar hajmi	Pos
1.	Islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati l.Qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. Qurʼon, sura va oyat tushunchalarining maʼnosi, qurʼonshunosliknmg shakllanishi va rivojlanishi. Qurʼoni karimdagi shifo oyatlar. Hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. Misvakning milklarni mustahkamlashi haqidagi hadislar. Buyuk muhaddislaming hayoti va ijodi. Oʻzbekistonda hadisshunoslik rivoji. Sunniylik va Shialik yoʻnalishlarining paydo boʻlishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. Moturidiylik va ashʼariylik maktablari. Kalom falsafasi. Esxatologiyaning mohiyati. qiyomat va oxirat duny	2	1
2.	Islom flqhiy maktahlari Ilk islomiy flqhiy maktablarining shakllanish tarixi va ularning lasnifi. Hanaflya, molikiya, shofcʼiya, xanbaliya mazhablarining asosiy gʻoyalari va flqhiy dalillash mctodlari Shariat kategoriyalari: halol, mandub, muboh, makruh. harom. Qozi mahkamalarining islom huquqini taʼminlashdagi oʻrni 0ʼrta asrlarda liqh ilmining rivojlanishida Movarounnahr faqihlarining oʻrni.	2	2
3.	Tasavvuf ta'limotining Sharq madaniyatiga ta'siri Tasavvuf taʼlimotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy gʻoyalari. 2 fasavvuf taʼlimolida Qurʼondagi nafs tarbiyasi, zuhd va zohidlikka oid gʻoyalarining rivojlantirilishi. Tasavvuf taʼlimotida ilohiy ishq gʻoyasining mohiyati. Ilk tasavvuf adabiyotlarining talqini Islomda avliyo tushunchasining sharhi. Yusuf Hamadoniy taʼlimoti, Kubroviya, Yassaviya va Naqshbandiya tariqatlarining ijtimoiy ahamiyali. Tasawufning badiiy adabiyotga taʼsiri. Tasavvufda ruhiy tarbiya bosqichlari va maqom. Zamonaviy tasavvuf tariqatlari Ruhiy tarbiyaning inson sogʻligiga taʼsiri	2	3
4.	Islom qadrivatlari va ma'rifatining hozirgi davrdagi aliamiyati l lslom dinida ijtinroiy tenglik, adolat, bagʻrikenglik va vatanparvarlik gʻoyalarining mohiyati. Islom inson huquqlari haqida. Shariat muxofazasidagi besli qadriyat: din, hayot, aql, mulk va nasl. Islomda atrof muhitni muhofaza qilishning ustuvor yoʻnalashlari. Islom dini nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari haqida. Islomda ota-onalarga hurmat va farzand tarbiyasidagi 2 masʼuliyat gʻoyalari. Islom dini axloqiy qadriyatlar haqida. Islomda doʻstlik, oʻzaro hurmat va sogʻlom lurmushning targʻiboti Islomda fan va taʼlim, madaniyat va san atga munosabat. Islom manbalarida tinchlik, yaxshi qoʻshnichilik va ilmmaʼrifatning talqini Islom arxitekturasi. 4 Makka va Madina shaharlaridagi muqaddas qadamjolar va ibodat marosimlari. Islom dinining jahon sivilizatsiyasi rivojidagi oʻmi.	2	4
5.	Yangi diniy ta'liinotlar va sektalar 1 Yangi diniy harakatlar paydo boʻlishining sabablari va yoʻnalishlari Bahoiylik va qodiyoniylik (ahmadiylik) harakallari. Xalqaro Krishnani anglash jamoasi va baxshillochilar jamoasining maqsadlari. 2 Yangi xristianlik harakatlarining yoʻnalishlari 0ʼzbekistonda faoliyati kuzatilgan norasmiy diniy jamoalaming faoliyati. Sekta tushunchasining mohiyati va unung yoʻnalishlari. Cherkov va sekta faoliyatidagi farqlar.	2	5
6.	Kibcr makonda din. IVIissionerlik va prozelitizmning ijtimoiv siyosiy xavfi lKiber makon, kiber zoravonlik (cyberbullying), kiber xavfsizlik tushunchalarining mohiyati. Intemet saytlari va ijtimoiy tarmoqlarda faoliyat yurituvchi ekstremistik jamoa va shaxslaming ijtimoiy hayotga salbiy taʼsiri. 2 Hozirgi davrda virtual diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashda xalqaro kuchlami birlashtirishning ahamiyati. 3 Missionerlik va prozelitizm tushunchasining mohiyati va rivojlanish bosqichlari. Xalqaro missionerlik tashkilotlarining faoliyati yo nahshlari, ulaming targʻibot usullari. Missioncrlik targʻboti usul va vositalarning zamonaviylashuvi. 4 Diniy manipulyasiyaning inson ongiga taʼsiri. Kiber makonda missionerlik va prozelitizmning maʼnaviy barqarorlikga tahdidi hamda ulami bartaraf etishning mexanizmlari. Kibcr xavfsizlik usullari.	2	6
7.	Diniy fanatizm, ekstrcmizm, fundanientalizin, terrorizmning tarixi va ularning hozirgi davrda xavfsizlikga tahdidi l Diniy fanalizm, ekstremizm, fundamentalizmning tarixi va rivojlanish bosqichlari. Markaziy Osiyo mintaqasida faoliyati kuzutilgan diniy ekstremistik harakatlaming maqsadlari. Terrorizmning mohiyati va uning shakllari. Din niqobidagi terrorizm amaliyotining oqibatlari. Xalqaro diniy terroristik guruhlar - al-Qoida, Ixvanul muslimin, ISHID, Boko xaram, tolibonlar tashkilotlarining xavfsizlikga tahdidi 0ʼzbekistonda sodir etilgan terroristik harakatlar va ulaming barqaror taraqqiyotga taʼsiri. Turkiston islom harakati, akromiylar, soxta salafiylik, vahobiylik, xizbut tahrir va nurchilik harakatlarining paydo boʻlish tarixi, ularga islom tashkilotlari va musulmon ulamolari tomonidan berilgan raddiyalar. 0ʼzbekistonda radikal oqimlarga qarshi kurashning yoʻnalishlari va huquqiy asoslari.	2	7
8.	0‘zbekistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar Sovet 0ʼzbekistonida dinga munosabatning asosiy jihatlari 0ʼzbekiston musulmonlar idorasining tashkil etilish larixi va ahamiyati Xalqaro islom sivilizatsiyasi markazi va Imom Buxoriy xalqaro ilmiy tadqiqot markazi faoliyatining maqsadi va vazifalari. Diniy tashkilotlarning zamonaviy dunyoviy meʼyorlarga moslashuvi va jamiyat barqarorligini taʼminlashdagi oʻmi. 2 3 Oʻzbekiston Prezidentining BMTning 72 sessiyasida diniy bagʻrikenglik rezolyusiyasini qabul qilish haqidagi taklilining ijtimoiy siyosiy ahamiyati. 4. Dunyo mamlakatlari va Oʻzbekiston konstitutsiyasida vijdon erkinligi huquqining mohiyati. 0ʼzbekistonda vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar haqidagi qonunning qabul qilinishi tarixi va uning ahamiyati. Vijdon va eʼtiqod erkinligi tushunchalarivning taʼrifi. Diniy ta limotlaming vijdon erkinligiga munosabati. Konfessiya tushunehasining mohiyati. Oʻzbekistonda faoliyat yurituvchi diniy konfessiyalaming tasnifi va confessional jarayonlaming asosiy yoʻnalishlari 5 Davlat va din munosabatlarini tartibga solishning tiplari. (Identifikalsion, separatsion va kooperatsion modellar).	2	8
9.	Xalqaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi va ularning barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishdagi ahamiyati Xalqaro diniy tashkilotlar faoliyatining yoʻnalishlari. Islom hamkorlik tashkiloti, islom konfcrensiyasi tashkiloti, fan, taʼlim va madaniyat boʻyieha islom tashkiloti. Arab davlatlari ligasining maqsadi. Islomiy banklar faoliyatining yoʻnalishlari. Global terrorizmga qarshi global hamkorlikning yoʻnalishlari. BMTning global antiterror strategiyasining asosiy yoʻnalishlari: terrorizmning tarqalishiga qarshi qaratilgan ehora-tadbirlar, inson huquqlari va qonun ustuvorligiga umumiy hurmatni taʼminlash Shanxay hamkorlik tashkiloti va mintaqaviy antiterror tuzulmasi faoliyatining yoʻnalishlari. 5 0ʼzbekistonning terrorizmga qarshi kurash tajribasi. 0ʼzbekistonda «Jaholatga qarshi maʼrifat» gʻoyasining diniy terrorizmga qarshi kurashdagi ahamiyati. Geosiyosiy jarayonlarda din omili. Xalqaro tashkilotlaming terrorizmga qarshi kurashining barqaror taraqqiyotni ta mmlashdagi roli	2	9
10.	Dunyoviy va diniy bilimlar mutanosibligini ta'minlashning ahamiyati Yangi Oʻzbckistonda dunyoviy va diniy ta lim va tarbiyaning yoʻnalishlari. Yangi Oʻzbekiston oliy taʼlim muassasalarida diniy (aʼlimni tashkil etishning yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati, diniy taʼlimning gʻoyalari va usullari. 0ʼz-oʻzini boshqarish organlarida (mahalla) diniy taʼlim va tarbiyani tashkil elishning ahamiyati. Ibodal va diniy marosimlaming shaxs kamolotidagi roli. Dinda axloqiy qadryatlar va meʼyorlar dialektikasi. Diniy poklaninsh - katarsisning ijtimoiy psixololgik mohiyati. Raqamlashgan sivilizatsiya davrida diniy eʼtiqodni tarbiyalash va diniy matnlami oʻqishda xolislikni taʼminlashningzarurati. Diniy plyuralizm, diniy lolerantlik, bagʻrikenglikning shaxs kamoloti va eʼtiqod erkinligini laminlashdagi roli. 0ʼzbekiston yoshlarining diniy manbalardagi axloqiy tarbiyaga oid gʻoyaIami oʻrganishning ahamiyati. Dunʼyoviy va diniy bilimlar mutanosibligiga erishi	2	10
11.	Dinshunoslik fanining prcdmcti, maqsadi va vazifalari Din ijtimoiy ong shakli, turmush tarzi, tafakkur uslubi va maʼnaviy qadriyat sifatida. Dinni oʻrganuvchi fan sohalari: dinshunoslik, din falsafasi, teologiya, teosofiya.Dinshunoslikning fan sifatida shakllanishi, uning predmeti, funksiyalari, kategoriyalari. Dinning mohiyati. Dindorlik va taqvodorlikning oʻzaro aloqasi va farqi. Dinning strukturasi va funksiyalari. Dinning turlari: polilcizm, monoteizm va genoteizm	2	11
12.	Milliy dinlar Milliy dinlaming taʼrifi. Hindiston milliy dinlari: vedalar, upanishada, braxmanizm va hinduilik. Jaynizm va sikhizm taʼiimotlari. Xitoy milliy dinlari: konfutsizm va daosizmning mohiyati. Yaponmilliy dini sintoizmning paydo boʻlishi va rivojlanishi. 2 Y;ihudiylik milliy dinining tarixi, muqaddas matnlari, teologik asoslari va marosimlari. Tangrichilik eʼtiqodi va zardushtiylik taʼlimotining mohiyati. Avesto muqaddas manbasidagi gʻoyalaming tarbiyaviy aliamiyati.	2	12
13.	Buddizm dini tarixi va asosiy g‘oyalari Buddaviylikning jahon dini sifatidagi maqomi. Buddaviylikning paydo boʻlish tarixi va uning asoschisi. Tripitaka buddaviylikning muqaddas manbasi. Buddabiylik talimotlarida olam va inson haqidagi gʻoyalar Maxayana, nixayana, lamaizm va dzen buddaviylik taʼlimotlari. Buddaviylikning Markaziy Osiyoa kirib kelishi. Anʼanaviy buddaviylikning rivojlanishi. Chan buddizmning madaniy hayotga taʼsiri. Modem buddaviylikning oʻziga xos xususiyatlari. (ilobal buddaviylik va uning yoʻhalishlari. Buddabiylik goʻyalarining tarbiyaviy ahamiyati.	2	13
14.	Xristian dini tarixi va asosiy g'oyalari 1 Xristianlikning jahon dini sifatidagi maqomi. Xristianlikning paydo boʻlishi va tarqalishi. Xristianlikning muqaddas kitobi. Xristianlikning taʼlimoti, marosimlari va bayramlari. Xristianlikning asosiy yoʻnalishlari: katolitsizm gʻoyalarming oʻziga xos xususiyatlari. Pravoslavlik dinining mohiyati. Protestantlik dinining shakllanishi va rivojlanishi.	2	14
15.	Islom dini tarixi va mohiyati Islom dinining paydo boʻlishidagi ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy va madaniy sharoitlar. Islomgacha boʻlgan diniy eʼtiqod va tasavvurlar. Xaniflar harakati. Arabiston yarim orolidagi diniy manzara. Islom dini muqaddas manbalari Tafsir ilmi Islom dini ta limoti. Islomda amallar tasnifi. Movarounnahrda islom dinining tarqalishi va madrasa taʼlimi shakllanishining	2	15
Jami		30

Amaliy ish mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Amaliy ish oʻtish nazarda tutilmagan

№	Mavzu va rejalar Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing!	soatlar hajmi	POS
1.	Dinshunoslik fauining prcdmeti, maqsadi va vazifalari Dindorlik va taqvodorlikning oʻzaro aloqasi va farqi. Dinning slrukturasi va funksiyal ari Dinning turlari: politeizm, monoteizm va genoteizm.	2	1
2.	Milliy tlinlar 1 Jaynizm va sikhizm taʼlimotlari. Daosizmning mohiyati. Yahudiylik milliy dinining marosimlari. Avesto muqaddas manbasidagi gʻoyalaming tarbiyaviy ahamiyati	2	2
3.	Buddaviylik dini tarixi va g'oyalari Buddabiylik talimotlarida olam va inson haqidagi gʻoyalar. Dzen buddaviylik taʼlimotlari. Chan buddizmning madaniy hayotga ta siri Modcm buddaviylikning oʻziga xos xususiyatlari. Global buddaviylik va uning yoʻhalishlari. • Buddabiylik goʻyalarining tarbiyaviy ahamiyati	2	3
4.	Xristianlik dini tarixi va g'oyalari 1. Xristianlikning taʼlimoti, marosimlari va bayramlari. Xristianlikning asosiy yoʻnalishlari: katolitsizm gʻoyalarimng oʻziga xos xususiyatlari. Pravoslavlik dinining mohiyati. Protestantlik dinining shakllanishi va rivojlanishi Oʻzbekistonda xristian dinining tarixi va hozirgi zamon Xristian dinida inson larbiyasiga oid gʻoyalaming ijtimoiy ahamiyati	2	4
5.	Islom dini tarixi va mohiyati 1 Xaniflar harakati. Arabiston yarim orolidagi diniy manzara. Tafsir ilmi. Islomda amallar tasnifi. Movarounnahrda islom dinining tarqalishi va madrasa taʼlimi shakllanishining	2	5
6.	Islom dini manhalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati I Qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. Qurʼon, sura va oyat tushunehalarining maʼnosi, qurʼonshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. Qurʼoni karimdagi shifo oyallar. Hadis tushunchasining mohiyati, hadislaming turlari va tasnifi. Misvakning milklami mustahkamlashi haqidagi hadislar. Buyuk muhaddislaming hayoli va ijodi Oʻzbekistonda hadisshunoslik rivoji. Sunniylik va Shialik yoʻnalishlarining paydo boʻlishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. Moturidiylik va ashʼariylik maktablari. Kalom falsafasi. Esxatologiyaning mohiyali: qiyomat va oxirat dunyosi. Noanʼanaviy cʼtiqodlar: xorijiya, inuʼta/iliya. qarmatiya harakatlari.	2	6
7.	Islom flqhiy maktablari Ilk islomiy fiqhiy maktablarining shakllanish tarixi va ulaming tasnifi. Hanafiya, molikiya, shofeʼiya, xanbaliya mazhablarining asosiy gʻoyalari va fiqhiy dalillash mctodlari. Shariat kategoriyalari. halol, mandub, muboh, makruh, harom. Qozi mahkamalarining islom huquqini taʼminlashdagi oʻmi. Oʻrta asrlarda fiqh ilmining rivojlanishida Movarounnahr faqihlarining oʻrni. Burhoniddin Margʻinoniyning “Al- Hidoya” asarining lʼiqh ilmi rivojidagi ahamiyati.	2	7
8.	Tasawuf ta'limotining Sharq madaniyatiga ta'siri 1 Tasavvuf taʼIimotining shakllanish tarixi, mohiyati va asosiy gʻoyalari. Tasavvuf taʼlimotida Qurʼondagi nafs tarbiyasi, zuhd va zohidlikka oid gʻoyalarining rivojlantirilishi. Tasavvuf ta limotida ilohiy isliq gʻoyasining mohiyati. llk tasavvuf adabiyotlarining talqini Islomda avliyo tushunchasining sharhi. 4 Yusuf Hamadoniy taʼlimoti, Kubroviya, Yassaviya va Naqshbandiya tariqatlarining ijtimoiy ahamiyati. Tasavvufning badiiy adabiyotga laʼsiri. Tasawufda ruhiy tarbiya bosqichlari va maqom. Zamonaviy tasavvuf tariqatlari Ruhiy tarbiyaning inson sogʻligiga ta siri.	2	8
9.	Islom qadriyatlari va ma'rifatining hozirgi davrdagi ahamiyati l lslom dinida ijtimoiy tenglik, adolat, bagʻrikenglik va vatanparvarlik gʻoyalarining mohiyati. Islom inson huquqlari haqida. Shariat muxofazasidagi besh qadriyat: din, hayot, aql, mulk va nasl. Islomda atrof muhitni muhofaza qilishning ustuvor yoʻnalashlari. Islom dini nikoh va oilaviy munosabatlar, er-xotinning huquq va majburiyatlari haqida. Islomda ota-onalarga hurmat va farzand tarbiyasidagi masʼuliyat gʻoyalari. Islom dini axloqiy qadriyatlar haqida. Islomda doʻstlik, oʻzaro hurmat va sogMom turmushning targʻiboti. 3 Islomda fan va taʼlim, madaniyat va sanʼatga munosabat. Islom manbalarida linchlik, yaxshi qoʻshnichilik va ilmmaʼrifatning talqini. Islom arxitekturasi. Makka va Madina shaharlaridagi muqaddas qadamjolar va ibodat marosimlari	2	9
10.	Yangi diniy ta'limotlar va scktalar Yangi diniy harakatlar paydo boMishining sabablari va yoʻnalishlari. Bahoiylik va qodiyoniylik (ahmadiylik) harakatlari. Xalqaro Krishnani anglash jamoasi va baxshillochilar jamoasining maqsadlari. Yangi xristianlik harakatlarining yoʻnalishlari. 0ʼzbekistonda faoliyati kuzatilgan norasmiy diniy jamoalaming faoliyati. Sekta tushunchasining mohiyali va unung yoʻnalishlari. Cherkov va sekta faoliyatidagi farqlar	2	10
11.	Kiber makonda din. Missionerlik va prozelitizmning ijtimoiy siyosiy xavfi IKiber makon, kibcr zoʻravonlik (cyberbullying), kibcr xavfsizlik tushunchalarining mohiyati. Intemet saytlari va ijtimoiy tarmoqlarda faoliyat yurituvchi ekstremistikjamoa va shaxslaming ijtimoiy hayotga salbiy taʼsiri. Mozirgi davrda virtual diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashda xalqaro kuchlami birlashtirishning ahamiyati. Missionerlik va prozelitizm tushunchasining mohiyati va rivojlanish bosqichlari. Xalqaro missionerlik tashkilotlarining laoliyati yoʻnalishlari, ulaming targ ibot usullari. Missionerlik targʻboti usul va yositalammg zamonaviylashuvi. Diniy manipulyasiyaning inson ongiga taʼsiri. Kiber makonda missionerlik va prozelitizmning maʼnaviy barqarorlikga tahdidi hamda ulami bartaraf etishning mexanizmlari. Kiber xavfsizlik usullari.	2	11
12.	Diniy fanatizm, ekstremizm, fundamcntalizm, lcrrorizmning tarixi va ularning hozirg davrda xavfsizlikga tahdidi 1 Diniy fanalizm, ekstrcmizm, fundamentalizmning tarixi va rivojlanish bosqichlari 2 Markaziy Osiyo mintaqasida faoliyati kuzutilgan diniy ekstremistik harakatlarning maqsadlari Terrorizmning mohiyati va uning shakllari Din niqobidagi terrorizm amaliyotining oqibatlari Xalqaro diniy terroristik guruhlar - al-Qoida, Ixvanul muslimin, ISHID, Boko xaram, tolibonlar tashkilotlarining xavfsizlikga tahdidi 0ʼzbekistonda sodir etilgan terroristik harakatlar va ulaming barqaror taraqqiyotga taʼsiri Turkiston islom harakati, akromiylar, soxta salafiylik, vahobiylik, xizbut tahrir va nurchilik harakatlarining paydo boʻlish tarixi, ularga islom tashkilotlari va musulmon ulamolari tomonidan berilgan raddiyalar. 0ʼzbekistonda radikal oqimlarga qarshi kurashning yoʻnalishlari va huquqiy asoslari.	2	12
13.	0‘zbckistonda faoliyat yurituvchi diniy tashkilotlar Sovet 0ʼzbekistonida dinga munosabatning asosiy jihatlari 2 0ʼzbekiston musulmonlar idorasining tashkil etilish tarixi va ahamiyati. Xalqaro islom sivilizatsiyasi markazi va Imom Buxoriy xalqaro ilmiy tadqiqot markazi faoliyatining maqsadi va vazifalari Diniy tashkilotlaming zamonaviy dunyoviy meʼyorlarga moslashuvi va jamiyat barqarorligini taʼminlashdagi oʻmi. Oʻzbekiston Prezidentining BMTning 72 sessiyasida diniy bagʻrikenglik rezolyusiyasini qabul qilish haqidagi taklifining ijtimoiy siyosiy ahamiyati. Dunyo mamlakatlari va Oʻzbekiston konstitutsiyasida vijdon erkinligi huquqining mohiyati 0ʼzbekislonda vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar haqidagi qonunning qabul qilinishi tarixi va uning ahamiyati. Vijdon va eʼtiqod erkinligi tushunchalarivning taʼrifi. Diniy taMimotlaming vijdon erkinligiga munosabati. 4 Konfessiya tushunehasining mohiyati. 0ʼzbekistonda faoliyat yurituvchi diniy konfcssiyalarning tasnili va conlessional jarayonlaming asosiy yoʻnalishlari. DavIat va din munosabatlarini tartibga solishnin	2	13
14.	Xalqaro diniy tashkilotlar faoliyatining tarixi va ularning barqaror rivojlanish maqsadlariga erishishdagi ahamiyati Xalqaro diniy tashkilollar faoliyatining yoʻnalishlari Islom hamkorlik tashkiloti, islom konferensiyasi tashkiloli, fan, taʼlim va madaniyat boʻyicha islom tashkiloli. Arab davlatlari ligasining maqsadi. Islomiy banklar faoliyatining yoʻnalishlari. Global terrorizmga qarshi global hamkorlikning yoʻnalishlari 3 BMTning global antiterror strategiyasining asosiy yoʻnalishlari tcrrorizmning tarqalishiga qarshi qaratilgan chora-tadbirlar, inson huquqlari va qonun ustuvorligiga umumiy hurmatni taʼminlash. Shanxay hamkorlik tashkiloti va mintaqaviy antiterrortuzulmasi faoliyatining yoʻnalishlari. 5 0ʼzbekistonning terrorizmga qarshi kurash tajribasi. 0ʼzbekistonda «Jaholatga qarshi maʼrifat» gʻoyasining diniy terrorizmga qarshi kurashdagi ahamiyati.	2	14
15.	Dunyoviy va diniy bilintlar niutanosibligini ta'minlashning ahamiyati 1 Yangi Oʻzbckistondadunyoviy vadiniy laʼlim va tarbiyaning yoʻnalishlari Yangi 0ʼzbekiston oliy laʼlim muassasalarida diniy ta limni tashkil etishning yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati, diniy laʼlimning gʻoyalari va usullari. 2 Oʻz-oʻzini boshqarish organlarida (mahalla) diniy taʼlim va tarbiyani tashkil etishning ahamiyati Ibodat va diniy marosimlaming shaxs kamolotidagi roli. Dinda axloqiy qadryatlar va meʼyorlar dialektikasi. Diniy poklaninsh - katarsisning ijtimoiy psixololgik mohiyati. Raqamlashgan sivilizatsiya davrida diniy eʼtiqodni tarbiyalash va diniy matnlami oʻqishda xolislikni ta minlashningzamrati. Diniy plyuralizm, diniy tolerantlik, bag rikcnglikning shaxs kamoloti va eʼtiqod erkinligini taminlashdagi roli. 4 0ʼzbekiston yoshlarining diniy manbalardagi axloqiy tarbiyaga oid gʻoyalarni oʻrganishning ahamiyati. Durvyoviy va diniy bilimlar mutanosibligiga erishishda sekulyarlashuvning oʻmi. Sekularizatsiyaning jahon dinlariga taʼsiri va barqaror taraqqiyotni taʼminlashdagi oʻmi 5. Dunyoviy hayot va diniy qadryatlaming mutanosibligiga erishishning yoshlar tarbiyasiga taʼsiri.	2	15
Jami		30

Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan

№	Topshiriqlar mazmuni Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing!	POS
1.	Sharq mutafakkirlarining islom dinning inson kamolotiga ta’siri haqidagi go’yalari”	1
2.	Gʻazzoliyning Tavba asari	2
3.	Imom Buxoriyning “Al-Adab al-mufrad” asari	3
4.	Abu Homid Gʻazzoliyning “Mukoshafatul qulub” asari	4
5.	Abdulla Avloniyning komil inson haqidagi qarashlari	5
6.	Imom Buxoriyning “Al-Adab al-mufrad” asari	6
7.	Gʻazzoliyning Tavba asari asosida “Din va axloq” g'oyalari	7
8.	.Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning “Baxtiyor oila” asaridagi g’oyala	8
9.	Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning “Baxtiyor oila” asari	9
10.	Oila muqaddas dargoh	10
11.	Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusufning “Baxtiyor oila” asar	11
12.	Islom huquqshunosligida oila, nikoh, taloq, idda, ziho	12
13.	“Imom Buxoriy va Imom Termiziyning hadis ilmiga qo’shgan hissalarini qiyosiy tahlili”	13
14.	Mustaqillik yillarida Qur’onning o’zbek tiliga tarjima qilinishi va tafsirlari	14
15.	Din va hurfikrlilik	15
16.	.Berdyaevning diniy hurfikrlilik haqidagi gʻoyalarini Gʻazzoliy gʻoyalari bilan qiyoslash	16
17.	Islom madaniyat markazi	17
18.	Islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik	18
19.	O‘zbekistonda konfessiyalararo diniy bag’rikenglikning tarixiy tajribasi	19
20.	Abdurauf Fitratning “Muxtasar islom tarixi” risolasi	20
21.	Islomda inson huquq va erkinliklarini ta’minlanishining o’ziga xos jihatlari	21
22.	Jamiyat hayotida duyoviylik va diniylik mutanosibligi	22
23.	Islomda inson huquqlari himoyasi, ijtimoiy tenglik, adolat va tolerantlik	23
24.	Qohira deklaratsiyasi tarixi va mazmuni	24
25.	Lev Tolstoyning “Iqrornoma” asaridagi diniy eʼtiqodlar	25

Talabalar auditoriyada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash va seminar mashgʻulotlarini bajarish koʻnikmasini hosil qilish uchun mustaqil taʼlim tizimiga asoslanib mustaqil ish bajaradilar. Bunda ular asosiy va qo ʼshimcha adabiyotlarni o ʼrganib hamda Internet sayllaridan foydalanib referatlar va ilmiy dokladlar tayyorlaydilar, seminar mashgʻulot mavzusiga doir uy vazifalarini bajaraditar

Raximdjanov D., Ernazarov O. Dinshunoslikka kirish. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: “O‘FMJ” nashriyoti, 2018. – 304 b.
Jalilov B. Dinlar falsafasi. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Noshir, 2019. –148 b.
Muratov D., Alimova M., Karimov J. Dinshunoslik, darslik. – Toshkent: “Navro‘z” nashriyoti, 2019. – 264 b.
Kamilov D. Dinshunoslik. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Lesson Press, 2021. –128 b.
Shermuxamedova N.A.Diniy fanatizm fenomeni/Inson falsafasi. – Darslik. – Toshkent: Innovasiya-Ziyo, 2021. – B. 314-499

Asosiy adabiyotlar qoʻshish

Mirziyoyev Sh.M. Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oily bahodir. – Toshkent: O‘zbekiston, 2019.
Mirziyoyev Sh.M. Niyati ulug‘ xalqning ishi ham ulug‘, hayoti yorug‘ va kelajagi farovon. –Toshkent: O‘zbekiston, 2019.
Rumiy J. Yetti majlis. –Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019.
Rumiy J. Masnaviy. 40 rivoyatga sharx. –Toshkent: Navruz, 2019
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf. Iymon. Hilol-nashr Toshkent 2018
Imom Moturudiy. Kitob at-Tavhid. 2025.
Fotih Duman. MEN. Nasib kutub 2023.
Fotih Duman. SIR (Oshiqlar o‘lmas). Nasib kutub.
Al-Faqih Abu Lays as-Samarqandiy. Tanbehul g‘ofilin. Toshkent 2003-2005.
Tavakkal Kenjayev. Xadicha roziyallohu anho. “Cred Print Group” Toshkent 2025.
Doktor Oiz Qarniy. Dunyodagi eng baxtli ayol. “Qamar media” Toshkent 2025.
Doktor Oiz Qarniy. Mahzun bo‘lmang. Munir nashriyoti Toshkent 2023.
Ahmad Lutfiy Qozonchi. Saaodat asri qissalari. Munir nashriyoti Toshkent 2024.
Zuhriddin Husniddinov. Islom ensiklopediyasi. “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti – 2024.

Qoʻshimcha adabiyotlar qoʻshish

https://namdu.uz/media/Books/pdf/2024/06/21/NamDU-ARM-7109-Dinlar_falsafasi..pdf
https://renessans-edu.uz/files/books/2024-11-29-16-59 42_6039c46c653a4b9
https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13391_2_3987D9BBEBAB17941114C7425D231983A5DDB955.pdf
https://edu.utu-ranch.uz/media/files/2024/09/03/Raximdjanov_D._A.Dinshunosl.kirish.pdf
https://renessans-edu.uz/files/books/2024-11-29-10-15-23_ece9f0cfe2f77f1e3288d4aa1677fe26.pdf

Internet manbaalarini qoʻshish

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

Yangi nazorat turini qo'shish

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Current Assessment (CA), Midterm Exam (ME), Final Exam (FE).

Current Assessment (CA). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;

- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Midterm Exam (ME). Ushbu nazorat turi semestrning (10-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.

Final Exam (FE). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi.

№	Nazorat turlari	Izoh	Ball	Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi)
Joriy baholash (JB)
Kuzgi semestr
1	Workshop	Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki	5	2-14 hafta(lar) davomida
2	Mustaqil ish	Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi	10	4-13 hafta(lar) davomida
3	Vazifa / topshiriqlar	Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi	10	4-13 hafta(lar) davomida
4	Davomat	Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.	15	4-15 hafta(lar) davomida
Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish
Jami			40
Oraliq imtihon (OI)
1.	Test	Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan	20	10-hafta
Jami			20
Yakuniy imtihon (YI)
1.	Test	Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar	40	Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami			40
Jami			100

Baho	Foiz	GPA
A+	95-100	4.5
A	90-94	4.0
B+	80-89	3.5
B	70-79	3.0
C+	65-69	2.5
C	60-64	2.0
F	0-59	0

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.

c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
bayon qilish ravon boʻlmasa;
fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi.

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi.

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas.

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi.

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno.

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi.

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi.

^(imzo)

Gʻ.Xolbutayev

Akademik ishlar departamenti boshligʻi

^(imzo)

S.Dadabayev

Fakultet dekani

^(imzo)

B.Tojibayev

Kafedra mudiri

^(imzo)

I.Bazarova

Fan oʻqituvchisi

^(imzo)

M.Karimova

Fan oʻqituvchisi

Mualliflar:	Karimova Muyassarxon Abduqayumovna, KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Bazarova Irodaxon Ravshanbekovna, KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh
Elektron pochta:	karimova72@gmail.com --pochta kiriting--
Tashkilot va kafedra:	Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi
Taqrizchilar:	R.Ataxanov - KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- S.N.Yusupova - Andijon davlat pedagogika instituti Tarix kafedrasi dotsenti, t.f.b.f.d. PhD, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh
Talabalarni erkin qabul qilish kuni:	Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

Sillabus «Tarix va ijtimoiy fanlar» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.