Saqlash joyi
KUAF-logo «TASDIQLAYMAN»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I. Gʻ. Mamajonov
________________________
«____»________________ 2025-yil

 

RAQAMLI TARIX FANI BOʻYICHA SILLABUS

fani boʻyicha sillabus

 

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja bakalavr Taʼlim yoʻnalishi 60220300 - Tarix
Oʻqish davomiyligi (yil) 5 Semestr 5
Fan nomi RAQAMLI TARIX FANI BOʻYICHA SILLABUS Fan kodi RATB204
Taʼlim shakli sirtqi Fan turi tanlov
Fan tili Oʻzbek Modulning davomiyligi 15 hafta
Fanga ajratilgan kredit ECTS:    4    Baholash shakli oraliq: Ogʻzaki
joriy: amaliy topshiriqlar
yakuniy: Ogʻzaki
Ajratilgan akademik soat hajmi 226 Auditoriya soatlari taqsimoti maʼr sem
120
(aud) 		106
(must)		 8 6
 

2. Fan maqsadi

Mazkur fanning maqsadi Tarix fani sohasida innovatsiyalar va raqamli texnologiyalarning tutgan oʻrni haqida muayyan tasavvurga ega boʻlishi, ularni bilishi va amaliyotda foydalana olishi kerak.Zamonaviy axborot texnologiyalarining umumiy imkoniyatlarini, tarix sohasida ulardan foydalanish koʻnikmalariga ega boʻlish

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

Boshlangʻich bilimlar uchun fan qoʻshish

1. Boshlangʻich bilimlar talab etilmaydi.

4. Taʼlim natijalari

4.1. Bilimlar jihatidan:     

  • Tarixshunoslikda raqamli texnologiyalarning ahamiyatini tushunadi va ularning fan sifatida shakllanishidagi oʻrnini izohlab bera oladi;
  • Raqamli tarixning metodologik asoslarini, asosiy tushunchalari va yondashuvlarini tahlil qila oladi;
  • Raqamli tarix doirasida axborot madaniyati, intellektual mulk va etik masalalar boʻyicha asosli pozitsiyani shakllantira oladi;

4.2. Koʻnikmalar jihatidan:

  • – Raqamli manbalar bilan ishlash – elektron arxivlar, raqamli kutubxonalar va tarixiy hujjatlarning raqamlashtirilgan shakllarini topish, yuklab olish va tahlil qilish.
  • – Maʼlumotlarni vizual koʻrinishda ifodalash – tarixiy axborotlarni grafik, jadval, xarita va infografika shaklida tayyorlash.
  • – Texnik savodxonlik – asosiy raqamli vositalar, dasturiy taʼminotlar va onlayn platformalar bilan samarali ishlay olish.

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va rejalar
Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing! 		soatlar hajmi Pos  
1.

Kirish. fanning maqsadi va vazifalari. Raqamli tarix fanining shakllanishi va taraqqiyoti

  1. Fanning tarixiy tadqiqotlar tizimida tutgan oʻrni. Fanning maqsadi, vazifalari.
  2. Tarix taʼlimida axborot texnologiyalarining oʻrni va ahamiyati.
  3. Fanning uslubiy, ilmiy-nazariy asoslari. Fanga oid tamoyil va yangicha yondashuvlar.
  4. Fanning boshqa fanlar bilan aloqadorligi
  5. “Digital History” (Raqamli Tarix) tushunchasi.
  6. “Tarixiy informatika” yoʻnalishi.
  7. Digital History tadqiqot doirasi, rivojlanish tarixi. Mazkur yoʻnalishda olib borilgan tadqiqotlar.
 2

1

2.

Tarix fanida axborot texnologiyalarining qo‘llanilishi. Elektron manbalarning tarixiy tadqiqotlardagi ahamiyati

  1. Tarix fanida axborot texnologiyalari fani taraqqiyoti.
  2. Tarix va informatika. Tarixiy tadqiqotlarda axborot texnologiyalaridan foydalanish tajribasi.
  3. Fanda axborot texnologiyalaridan foydalanishning zamona
  4. viy bosqichi hamda rivojlanish tendensiyalari.
  5. Oʻqituvchining komunikativ qobiliyatini rivojlantirish yoʻllari.
  6. Maʼlumot va maʼlumotlar modeli. Maʼlumot turlari. Maʼlumotlar tuzilishi.
  7. Matnli manbalar. Statistik manbalar. Kartografik manbalar. Tasviriy manbalar.
  8. Elektron hujjat tushunchasi. “Kompyuter manbashunosligi”ning vujudga kelishi.
 2

2

3.

Internet va uning tarixchi uchun imkoniyatlari. Tarixiy tadqiqotda qidiruv tizimlaridan foydalanish

  1. Internet vujudga kelishi va shakllanishi.
  2. Internetning axborot resursi sifatidagi kamchiliklari va chegaralanganligi.
  3. Internet maʼlumotlaridan ilmiy tadqiqotda foydalanish muammolari.
  4. Internet maʼlumotlarining bibliografik tavsifi. Tarixchi mutaxassislar uchun internet axborot resurslari.
  5. Ilmiy tadqiqot natijalarini internet orqali eʼlon qilish.
  6. Global tarmoq imkoniyatlari. Kutubxona kataloglari bilan ishlash.
  7. Elektron pochta. Web-sayt. Gipermatn.
  8. Qidiruv tizimlari. Google, Yandeks, Rambler, Yahoo.
  9. Qidiruv soʻrovlari tuzilishi. Internetda samarali qidiruv muammolari. Elektron maʼlumotlar tizimi.
  10. Elektron lugʻatlar, tarjimonlar va ensiklopediyalar, ularning tarixchi uchun ahamiyatli jihatlari.
 2

3

4.

Elektron kutubxonalar va arxivlar bilan ishlash

  1. Tarix sohasiga oid elektron kitoblarning tarixiy bilimlarni egallashdagi roli.
  2. Elektron kutubxona tushunchasi. Elektron kutubxona ahamiyati.
  3. Tarixiy tadqiqotlarda elektron kutubxona materiallaridan foydalanish.
  4. Elektron arxivlar va ularda foydalanish afzalliklari.
 2

4

Jami 8
 

Amaliy ish mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Amaliy ish oʻtish nazarda tutilmagan

 

5.2. Seminar mashgʻulotlari mazmuni

№ Mavzu va rejalar
Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing!		 soatlar hajmi POS
1.

Kirish. Fanning maqsadi va vazifalari. Raqamli tarix fanining shakllanishi va taraqqiyoti.

  1. Fanning tarixiy tadqiqotlar tizimida tutgan oʻrni. Uning maqsadi, vazifalari.
  2. Tarix taʼlimida axborot tеxnologiyalarining oʻrni va ahamiyati. Fanning uslubiy, ilmiy-nazariy asoslari.
  3. “Digital History” (Raqamli Tarix) tushunchasi.
  4. Digital History tadqiqot doirasi, rivojlanish tarixi
2

1

2.

Elektron kutubxonalar va arxivlar bilan ishlash.

  1. Elektron kutubxona tushunchasi.
  2. Elektron kutubxona tarixi va uning ahamiyati.
  3. Tarixiy tadqiqotlarda elektron kutubxona materiallaridan foydalanish.
  4. Elektron arxivlar va ulardan foydalanish afzalliklari.
2

2

3.

Tarixiy jarayonlarni modellashtirish va qayta tiklash. 3D modеllashtirishning tarixiy tadqiqotlarda qo‘llanilishi. Virtual muzeylar va ularning ahamiyati.

  1. Tarixiy jarayonlarni modellashtirish va qayta tiklash tushunchalari.
  2. Modellashtirish va qayta tiklash asoslari.
  3. Tarixiy tadqiqotlarda 3D modellashtirish masalasi: shakllanishi va rivojlanishi.
  4. Tarixiy tadqiqotlarda 3D modellashtirish texnologiyasining ahamiyati.
  5. 3D modellashtirish texnologiyasi dasturlari haqida maʼlumot (AutoCAD, 3D Max dasturlari).
  6. Virtual muzey tushunchasi va ularning shakllanishi.
  7. Virtual muzey afzilliklari.
2

3

Jami 6

Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№ Topshiriqlar mazmuni
Agar mavzular tartibini ID bo'yicha qayta tartiblashni xohlasangiz, shu yerga bosing!		 POS
1.

Raqamli tarix: tushuncha, shakllanish bosqichlari va metodologiyasi

1

2.

Tarixshunoslikda raqamli manbalar va ularning ishonchliligi

2

3.

Elektron arxivlar va ularning zamonaviy tarixiy tadqiqotlardagi o‘rni

3

4.

Tarixiy jarayonlarni GIS va raqamli xaritalash orqali tahlil qilish

4

5.

Sun’iy intellekt va mashinali o‘rganish vositalarining tarix fanidagi roli

5

6.

Tarixiy vizualizatsiya: infografika, vaqtliniyalar va interaktiv taqdimotlar

6

7.

Raqamli tarixiy loyihalarni yaratish va baholash mezonlari

7

8.

3D modellashtirish texnologiyalari yordamida tarixiy obidalarni tiklash

8

9.

Raqamli muzeylar va virtual ekskursiyalar: imkoniyat va muammolar

9

10.

O‘zbekistonda raqamli tarix tadqiqotlarining holati va istiqbollari

10

11.

Raqamli axborot xavfsizligi va intellektual mulk huquqlari tarixiy tadqiqotda

11

12.

Raqamli tarix va ommaviy tarix: ilmiylik va ommaboplik muvozanati

12

13.

Raqamli matn tahlili vositalari (Voyant Tools, NVivo va boshqalar)

13

14.

Raqamli tarixiy ma’lumotlar bilan ishlashda etik me’yorlar

14

15.

Tarix fanida raqamli kompetensiyalarni rivojlantirish yo‘llari

15

   

  Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki kichik guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot/media/yozma/viziual koʻrinishida himoya qiladi. Guruh aʼzolari (komanda) uyushgan holda pedagog-oʻqituvchi tomonidan berilgan topshiriqni bajarib kelishadi. Guruhga qoʻyilgan umumiy ball, har bir aʼzo-talabaga qoʻyilgan individual ball sifatida qayd etiladi.

 

 

7. Foydalanilgan adabiyotlar:

7.1. Asosiy adabiyotlar

  1. Dadamirzayeva G.A. Raqamli tarix: Barcha mutaxassislik yo‘nalishi talabalari uchun darslik. – Toshkent. Tamaddun, 2023. – 192 bet.
  2. Мўминов Х. Рақамли тарих дарслик – Тошкент: «Nurafshon business», 2022.- 276 б.
  3. Мўминов Х. Тарих фанида инновациялар: технологоялар, моделлар ва методлар дарслик. – Тошкент: Nurafshon business, 2020.
Asosiy adabiyotlar qoʻshish

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar

  1. Tog‘ayev J. Raqamli tarix. Uslubiy qo‘llanma. – Toshkent. Tamaddun, 2024. – 92 bet.
  2. Dadamirzayeva G.A. Raqamli tarix darslik. – Toshkent. O‘zkitobsavdo, 2023. – 194 bet.
Qoʻshimcha adabiyotlar qoʻshish

7.3. Axborot manbaalari

  • https://namdu.uz/media/Books/pdf/2025/01/17/NamDU-ARM-15178-Raqamli_tarix_.pdf
  • https://scholar.google.com/citations?user=fGKLnlsAAAAJ&hl=ru
Internet manbaalarini qoʻshish

 

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari

Yangi nazorat turini qo'shish

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;

- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (3-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida Ogʻzaki shaklda olinadi.

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№ Nazorat turlari Izoh Ball Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi)
Joriy baholash (JB)
Kuzgi semestr
1WorkshopTalabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki51-3 hafta(lar) davomida
2Mustaqil ishTaqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi101-3 hafta(lar) davomida
3Vazifa / topshiriqlarEsse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi101-3 hafta(lar) davomida
4DavomatTalabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.151-3 hafta(lar) davomida
Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish
Jami 40  
Oraliq imtihon (OI)
1. Ogʻzaki Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha 20 3-hafta
Jami 20  
Yakuniy imtihon (YI)
1. Ogʻzaki Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar 40 Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami 40  
Jami 100  

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho Foiz GPA
A+ 95-100 4.5
A 90-94 4.0
B+ 80-89 3.5
B 70-79 3.0
C+ 65-69 2.5
C 60-64 2.0
F 0-59 0

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
  • fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
  • fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
  • fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
  • berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
  • konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
  • mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
  • fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
  • tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
  • fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
  • fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
  • fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
  • fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
  • fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
  • fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.

c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

  • fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
  • fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
  • bayon qilish ravon boʻlmasa;
  • fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
  • fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
  • fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
  • fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
  • fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
  • fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
  • fanni bilmasa.

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi.

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi.

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas.

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi.

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno.

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi.

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi.

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar: Mamajanov Azizbek Alisher oʻgʻli,
KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi dotsenti, t.f.f.d (PhD)
Xomidov Dilshodbek Ilxomjon oʻgʻli,
KUAF, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi dotsenti, t.f.f.d (PhD)
Yangi muallif qo'shsh
Elektron pochta: azizbekmamajonov90g mail.com
dilshodbekxomidov@gmail.com
Tashkilot va kafedra: Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Tarix va ijtimoiy fanlar kafedrasi
Taqrizchilar:

B.Tojibayev - Boʻlim boshligʻi, dotsent

O.Komilov - Professor, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)--

Yangi taqrizchi qo'shsh
Talabalarni erkin qabul qilish kuni: Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.

 

Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.

 

Sillabus «Tarix va ijtimoiy fanlar» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.

 

 

       

(imzo)

Gʻ.Xolbutayev

Akademik ishlar departamenti boshligʻi

(imzo)

S.Dadabayev

Fakultet dekani

(imzo)

B.Tojibayev

Kafedra mudiri

(imzo)

A.Mamajanov

Fan oʻqituvchisi
       

(imzo)

D.Xomidov

Fan oʻqituvchisi
Ichki taqriz yuklanmagan
Ichki taqriz ikkinchi sahifasi
Tashqi taqriz yuklanmagan
Tashqi taqriz ikkinchi sahifasi