![]() |
«TASDIQLAYMAN» Akademik ishlar boʻyicha prorektor I. Gʻ. Mamajonov ________________________ «____»________________ 2025-yil |
Patologik fiziologiya
fani boʻyicha sillabus
1. Umumiy maʼlumotlar
2. Fan maqsadi
Mazkur fanning maqsadi talabalarda odam organizmida roʻy berishi mumkin boʻlgan xar xil kasalliklarni etiologiyasi, patogenezi va oqibatlarini umumiy qonuniyatlarini, hamda ularning yoshga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda koʻnikma va malakani shakllantirishdan iborat.
3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
1. Odam anatomiyasi (AN112312)
2. Normal fiziologiya (FZ13408)
4. Taʼlim natijalari
4.1. Bilimlar jihatidan:
- umumiy nozologiyani tashkil etuvchi asosiy tushunchalarni;
- organizmda kasallikning kelib chiqishida etiologik omil, ichki va tashqi shart-sharoitlarning ahamiyatini;
- tipik patologik jarayonlarning rivojlanish mexanizmlarini, ularning patologiyadagi ahamiyatini;
- patologiyani oʻrganishda tajribaviy modellashtirish uslubning ahamiyatini;
- amaliy tibbiyotda patofiziologiyaning tutgan oʻrnini, uning tashhis, davolash va asoratlar profilaktikasidagi ahamiyatini;
- patofiziologiya sohasi boʻyicha dunyo va oʻzbekiston olimlari tomonidan kashf etilgan yangiliklarni bilishi kerak;
4.2. Koʻnikmalar jihatidan:
- kasallik rivojida mavjud simptom, metabolik va funksional oʻzgarishlarga toʻgʻri baho berish va oʻzaro bogʻliq xolda talqin etish;
- kasallikka birlamchi tashxis qoʻyish, davolash tamoillarini belgilash toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻlishi;
- patologik jarayonlar sabablarini va rivojlanish mexanizmlarini;
- normani patologiyadan farqlashi, yorugʻlik mikroskopi darajasida hujayraning patologik oʻzgarishini tahlil qila olishni;
- turli kasalliklarda ichki organlardagi morfofunksional oʻzgarishlarning mohiyatlarini;
- kasallikning etiologiyasi, patogenezi, morfogenezi, kasalliklar klassifikatsiyasi, morfologik asoslari, va ularni kliniko-anatomik tahlil qilishni;
- tipik patologik jarayonlar bilan kechuvchi kasalliklar patogenezining asosiy va umumiy bosqichlarini ajratishni bilishi va ulardan foydalana olishi;
5. Fan mazmuni
5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni
| № | Mavzu va rejalar | soatlar hajmi | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Mavzular ID bo'yicha qayta tartiblandi. Yangi tartibni ko'rish uchun shu yerga kiring! |
|||||
| Kuzgi semestr | |||||
| 1. |
Patologik fiziologiya faniga kirish. Organizmning umumiy reaktivligi va rezistentligi, ularning patologiyadagi roli.
|
2 | |||
| 2. |
Yallig‘lanish patogenezining asosiy komponentlari.
|
2 | |||
| 3. |
Periferik (to’qima) qon aylanishi va mikrotsirkulyasiya patofiziologiyasi.
|
2 | |||
| 4. |
|
2 | |||
| 5. |
Yurak faoliyatini yetishmovchiligi.
|
2 | |||
| 6. |
|
2 | |||
| Bahorgi semestr | |||||
| 7. |
Asosiy buyrak kasalliklari va sindromlari
|
2 | |||
| 8. |
Tashqi nafas tizimining patofiziologiyasi.
|
2 | |||
| 9. |
Xazm qilish tizimi patofiziologiyasi.
|
2 | |||
| 10. |
|
2 | |||
| 11. |
Endokrin tizimi patofiziologiyasi
|
2 | |||
| 12. |
|
2 | |||
| Jami | 24 | ||||
5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni
Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan
Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan
6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari
| № | Topshiriqlar mazmuni |
|---|---|
| 1. |
Gemostaz mexanizmlari va uning patologiyasi |
| 2. |
Genetik xastaliklarning molekulyar diagnostikasi asoslari |
| 3. |
O‘smadan muhofazalanishning immunmexanizmlari. Onkoviruslar, ularning tarqalish yo‘llari, o‘sma hosil qiluvchi ta’siri. Kanserogenez, unda hujayra onkogenlarining ahamiyati |
| 4. |
Qonning fizik-kimyoviy xususiyatlari o‘zgarishlari |
| 5. |
Gemorragik diatezlarning ko‘rinishlari |
| 6. |
Gipovolemiyalarda qon aylanishining o‘zgarishlari |
| 7. |
Mutloq va nisbiy toj tomir yetishmovchiligi. Yurak ishemik kasalligi, uning shakllari, sabablari va rivojlanish mexanizmlari |
| 8. |
Perikard patologiyasida yurak funksiyasining buzilishlari |
| 9. |
Arterial gipotenziyalar, ularning turlari, sabablari va rivojlanish mexanizmlari |
| 10. |
Essensial gipertoniya patogenezining zamonaviy aspektlari |
| 11. |
Havo ifloslanishining o‘pka patologiyasidagi ahamiyati |
| 12. |
O‘pkaning metabolik funksiyalari va ularning buzilishlari |
| 13. |
Oshqozon yarasi kasalligi: etiologiyasi va patogenezidagi zamonaviy aspektlar |
| 14. |
Ovqatlanishning buzilishi – jigar patologiyasining sababi |
| 15. |
Nefrotik sindromlar patofiziologik xususiyatlari |
| 16. |
Buyrak sinamalari. Siydikda qoldiq azot |
| 17. |
Buyrak sinamalari. Siydikda qoldiq azot, ammiak, kreatinin, mochevina miqdorini aniqlash |
| 18. |
Eritrotsitlar patofiziologiyasi. Qonning aterogen indeksini aniqlash Qon tarkibida shaklli elementlar miqdorini aniqlash |
| 19. |
Teri xastaliklari patofiziologiyasi |
| 20. |
Ona qornida rivojlanish patologiyasi |
Talabalar fan boʻyicha mustaqil ishni loyiha ishi, kazus yoki media koʻrinishida topshirishadilar.
7. Foydalanilgan adabiyotlar:
7.1. Asosiy adabiyotlar
- Abdullayev N.X., Karimov H.Yo., Irisqulov B.O’. – Patologik fiziologiya -:darslik.-Toshkent: “Innovatsiya-ziyo”, 2022, 532b.
- Новицкий В.В., Гольдберг Е.Д., Уразова О.И. Патофизиология. В 2 т. учебник / Под ред. В.В. Новицкого,Е.Д. Гольдберга, О.И. Уразовой - 4-е изд., перераб. и доп. - М. : ГЭОТАР-Медиа,2015.
- Schneider, Arthur S. Pathology / Arthur S. Schneider, Philip A. Szanto ; with special contributions by Anne Mills, Sandra I. Kim, and Todd A. Swanson. — 5th ed.2014
7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar
- Xudoyberganov Sh.X., Turdiyev D.A. Patologik fiziologiya : tibbiyot oliygohlari talabalari uchun darslik / — Toshkent : Fan va texnologiya, 2018. — 640 b.
7.3. Axborot manbaalari
- https://www.elsevier.com/books/robbins-basic-pathology
- https://www.pathologyoutlines.com/
- https://www.who.int/health-topics/pathology
- https://www.cap.org/
- https://webpath.med.utah.edu/
Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova
8. Fanni baholash mezoni va rejasi
8.1. Talabalar bilimini baholash turlari
Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).
Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:
- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;
- Loyiha ishi. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot/media/yozma/viziual koʻranishida himoya qiladi. Guruh aʼzolari (komanda) uyushgan holda pedagog-oʻqituvchi tomonidan berilgan topshiriqni bajarib kelishadi. Guruhga qoʻyilgan umumiy ball, har bir aʼzo-talabaga qoʻyilgan individual ball sifatida qayd etiladi.;
- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;
- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.
Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (10-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.
Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi.
8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni
| № | Nazorat turlari | Izoh | Ball | Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi) |
|---|---|---|---|---|
| Joriy baholash (JB) | ||||
| Kuzgi semestr | ||||
| 1 | Workshop | Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki | 5 | 2-13 hafta(lar) davomida |
| 2 | Loyiha ishi | taqdimot/media/yozma/viziual koʻranishida himoya | 10 | 4-14 hafta(lar) davomida |
| 3 | Vazifa / topshiriqlar | muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni hisobot koʻrinishida | 10 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| 4 | Davomat | Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi. | 15 | 4-13 hafta(lar) davomida |
| Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish | ||||
| Jami | 40 | |||
| Oraliq imtihon (OI) | ||||
| 1. | Ogʻzaki | Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha | 20 | 10-hafta |
| Jami | 20 | |||
| Yakuniy imtihon (YI) | ||||
| 1. | Ogʻzaki | Oʻtilgan mavzular yuzasidan amaliy va nazariy savollar | 40 | Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng |
| Jami | 40 | |||
| Jami | 100 | |||
8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi
| Baho | Foiz | GPA |
|---|---|---|
| A+ | 95-100 | 4.5 |
| A | 90-94 | 4.0 |
| B+ | 80-89 | 3.5 |
| B | 70-79 | 3.0 |
| C+ | 65-69 | 2.5 |
| C | 60-64 | 2.0 |
| F | 0-59 | 0 |
Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.
Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
- fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
- fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
- berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
- konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
- mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
- fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
- tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
- fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
- fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
- fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
- fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
- fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
- fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.
c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
- fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
- fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
- bayon qilish ravon boʻlmasa;
- fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
- fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.
d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
- fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
- fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
- fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
- fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
- fanni bilmasa.
9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar
|
1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi. 2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi. 3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas. 4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi. |
5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno. 6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi. 7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi. |
10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot
| Mualliflar: |
Aysacheva Maftunabonu Oybek qizi, KUAF, Normal va patologik fiziologiya kafedrasi oʻqituvchisi, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi muallif qo'shsh |
|---|---|
| Elektron pochta: |
m.aysacheva@gmail.com |
| Tashkilot va kafedra: | Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Normal va patologik fiziologiya kafedrasi |
| Taqrizchilar: |
D.Kosimov - KUAF, Gistologiya, sitologiya va embriologiya kafedrasi mudiri, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- E.X.Yuldashev - Andijon Davlat universiteti Odam fiziologiyasi va hayot faoliyati xavfsizligi kafedrasi dotsenti, --ilmiy darajasini kiriting, masalan, t.f.f.d (PhD) (bor bo'lsa)-- Yangi taqrizchi qo'shsh |
| Talabalarni erkin qabul qilish kuni: | Juma soat 15.00 – 18.00, A 517– xona. |
Sillabus Universitet Kengashining 2025 yil ______________ dagi ____ - sonli yigʻilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Sillabus «Normal va patologik fiziologiya» kafedrasining 2025 yil _________________ dagi _____ - sonli yigʻilish bayoni bilan maʼqullangan.
|
(imzo) Gʻ.Xolbutayev Akademik ishlar departamenti boshligʻi |
(imzo) F.Turdiyev Fakultet dekani |
(imzo) A.Mutalipov Kafedra mudiri |
(imzo) M.Aysacheva Fan oʻqituvchisi |
