Saqlash joyi

«TASDIQLAYMAN»
Akademik ishlar boʻyicha prorektor
I. Gʻ. Mamajonov
________________________
«____»________________ 2025-yil

Kompyuter lingvistikasi

fani boʻyicha sillabus

1. Umumiy maʼlumotlar

Akademik daraja	magistratura		Taʼlim yoʻnalishi	70230101 - Lingvistika (roman-german tillari)
Oʻqish davomiyligi (yil)	2		Semestr	2
Fan nomi	Kompyuter lingvistikasi		Fan kodi	KLING2.02
Taʼlim shakli	kunduzgi		Fan turi	tanlov
Fan tili	Oʻzbek		Modulning davomiyligi	15 hafta
Fanga ajratilgan kredit	ECTS: 4		Baholash shakli	oraliq: test joriy: workshop, loyiha ishi, vazifa va topshiriqlar, davomat yakuniy: yozma
Ajratilgan akademik soat hajmi	120		Auditoriya soatlari taqsimoti	maʼr	amal
	48 (aud)	72 (must)		24	24

2. Fan maqsadi

Mazkur fanning maqsadi magistratura mutaxassisligi talabalarining kelgusi faoliyatlari uchun kompyuter lingvistikasi boʻyicha puxta nazariy asos yaratish; nazariy va amaliy mashgʻulotlar olib borish orqali koʻnikma va malakalarni shakllantirishdan iborat. Ushbu kursda nazariy bilimlarni shakllantirish va oʻz mutaxassisliklari boʻyicha amalda qoʻllashga oid koʻnikmalarni hosil qilishning nazariyasi va amaliyoti bilan bevosita bogʻliq masalalar koʻrib chiqiladi. Ushbu fan metodikasining umumnazariy tomonlarini yoritib borilishi talabalarda “Kompyuter lingvistikasi” faniga taʼlimning xususiy nazariyasi sifatida ilmiy qarashlarini shakllantiradi.

3. Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar

1. Tilshunoslik (TILSHI 1104)

4. Taʼlim natijalari

4.1. Bilimlar jihatidan:

“Kompyuter lingvistikasi” fanini oʻzlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalar doirasida magistr:
fan orqali fani boʻyicha tinglovchi matematik lingvistika predmeti, vazifalari, matematik lingvistikaning ijtimoiy va tabiiy fanlar orasidagi oʻrni va mohiyati, kompyuter lingvistikasiga doir tadqiqotlar, aksiomatik nazariyaning tilshunoslikka tatbiqi, matematik mantiq elementlari, til oʻrgatish jarayonini avtomatlashtirish; tabiiy tillarni qayta ishlash, tillarning matematik modelini yaratish, avtomatik tahrir haqida bilishi kerak;
talaba filologiya fanlari orasida “Kompyuter lingvistikasi” fanining tutgan oʻrnini oʻrganishi lozim;
matematik mantiq asoslarini, matematik mantiq asoslarining tilshunoslikka tatbiqini;
avtomatik tarjima algoritmini;
avtomatik tahrir dasturining ishlash tamoyilini;
tilning matematik modellarini;
tilning kompyuter uslubini;
til grammatikasi taʼlimi, bilimlarni baholash dasturlariga oid meʼyoriy va amaliy maʼlumotlarni yigʻishni;
til grammatikasining formallashadigan qismi uchun model tuzishni bilishi kerak;
matematik mantiq asoslari, tabiiy tillarning matematik modeli, oʻzbek tilining matematik modeliga doir masalalarni yoritish;
axborot uslubi, oʻzbek tilining kompyuter uslubi xususiyatlarini farqlash, til grammatikasining maʼlumotlar bazasini yaratish;
matnni avtomatik tarjima qilish, matnni avtomatik tahrir qilish, matematik lingvistikaga oid tadqiqotlar toʻgʻrisida tasavvurga ega boʻlish;
nazariy maʼlumotlarni umumlashtirish, matematik lingvistika fanining istiqboli, dolzarb masalalariga doir fikrlar bildirish va tadqiqot olib kompetensiyalariga ega boʻlishi lozim;

4.2. Koʻnikmalar jihatidan:

“Kompyuter lingvistikasi” fanini oʻqitishda zamonaviy texnik vositalar, oʻqitish metodlari va axborot texnologiyalaridan foydalana olish;
“Kompyuter lingvistikasi” fani boʻyicha oʻquvchilarga mehr uygʻota olish;
“Kompyuter lingvistikasi” fanini oʻqitishning nazariy asoslari;
talaba til materiallaridan foydalana olish koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak;
olgan nazariy bilimlarini amalda tadbiq etish;
turli oʻquv yurtlarida maʼruza va amaliy mashgʻulotlar olib borish malakalariga ega boʻlishi kerak.;
talabalar kelgusi faoliyatlarida zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish;
olgan nazariy bilimlarini amalda tadbiq etish.

5. Fan mazmuni

5.1. Maʼruza mashgʻulotlari mazmuni

№	Mavzu va rejalar	soatlar hajmi
Mavzular ID bo'yicha qayta tartiblandi. Yangi tartibni ko'rish uchun shu yerga kiring!
1.	“Kompyuter lingvistikasi” moduli doirasida o‘rganiladigan asosiy masalalar 1-Tilni formal modellashtirish masalalari 2-Lingvistik maʼlumotlar bazalari va korpuslar bilan ishlash 3-Tabiiy tilni qayta ishlash (NLP)ning asosiy yoʻnalishlari 4-Amaliy kompyuter lingvistikasi masalalari 5-Kompyuter li“Kompyuter lingvistikasi” moduli doirasida oʻrganiladigan asosiy masalalar 6-ngvistikasi metodlari va algoritmlari 7-Kompyuter lingvistikasining qoʻllanilish sohalari	2
2.	Kompyuter lingvistikasining shakllanish tarixi 1-Kompyuter lingvistikasi fanining paydo boʻlishi sabablari 2-Boshlangʻich bosqichlar (1940–1950-yillar) 3-1950–1960-yillar: Mashinaviy tarjima va qoidaga asoslangan yondashuvlar 4-1970–1980-yillar: Sunʼiy intellekt va ekspert tizimlar davri 5-1990-yillar: Statistik yondashuvlar va korpus lingvistikasi 6-2000-yillar va keyingi davr: Mashinaviy oʻrganish va chuqur oʻrganish	2
3.	Kompyuter lingvistikasining asosiy yo‘nalishlari 1-Matnni qayta ishlash yoʻnalishi (Text Processing) 2-Tabiiy tilni qayta ishlash (Natural Language Processing – NLP) 3-Til resurslari va korpus lingvistika 4-Nutqni qayta ishlash (Speech Processing) 5-Sunʼiy intellekt va kompyuter lingvistikasi 6-Kompyuter yordamida til oʻrganish tizimlari	2
4.	Sun’iy intellekt tushunchasi 1-Sunʼiy intellektning asosiy yoʻnalishlari 2-Mashina oʻrganishi (Machine Learning) 3-Chuqurlashgan oʻrganish (Deep Learning) 4-Bilish tizimlari va ekspert tizimlar (Expert Systems) 5-Tabiiy tilni qayta ishlash (Natural Language Processing) 6-Robototexnika va agentlar 7-Algoritmlar va hisoblash usullari 8-Katta maʼlumotlar va tahlil vositalari 9-Sunʼiy neyron tarmoqlar 10-Sunʼiy intellekt tushunchasining umumiy tahlili. Jamiyat va ilm-fanga taʼsiri	2
5.	Informatsion qidiruv tizimi 1-Informatsion qidiruv tizimi tushunchasi 2-IQTning asosiy komponentlari: Maʼlumotlar bazasi (Data repository); Qidiruv mexanizmi (Search engine); Indeksatsiya tizimi (Indexing system); Foydalanuvchi interfeysi (User interface) 3-Maʼlumotlarni indekslash va tartiblash 4-Matnli qidiruv tizimlari 5-Multimedia qidiruv tizimlari (rasm, audio, video)Maxsus sohalar uchun IQT (ilmiy, tibbiy, biznes)Internet va veb qidiruv tizimlari 6-Qidiruv tizimlarining samaradorligi 7-Google, Yandex, Bing kabi mashhur qidiruv tizimlari 8-Akademik qidiruv tizimlari (Google Scholar, Scopus) 9-Maxfiylik va xavfsizlik masalalari	2
6.	Kompyuter leksikografiyasining paydo bo`lishi va rivojlanishi 1-Kompyuter leksikografiyasining asosiy vazifalari 2-Kompyuter leksikografiyasining asosiy komponentlari 3-Leksik maʼlumotlar bazasi (Lexical database) 4-Indeksatsiya va tasniflash tizimi 5-Qidiruv mexanizmi	2
7.	Komyuter lingvistikasi 1-Tahlil va statistik vositalar 2-Lugʻat turlari va ularni kompyuterlashtirish 3-Kompyuter leksikografiyasida ishlatiladigan texnologiyalar 4-Oxford, Cambridge, Merriam-Webster kabi onlayn lugʻatlar 5-WordNet va boshqa korpus asosidagi lugʻatlar 6-Oʻzbek tilida kompyuter leksikografiyasi loyihalari 7-Kompyuter leksikografiyasining zamonaviy rivojlanishi	2
8.	Tabiiy tilni qayta ishlash 1-Tabiiy tilni qayta ishlash tushunchasi 2-NLPning asosiy komponentlari 3-Morfologik tahlil 4-Sintaktik tahlil 5-Semantik tahlil 6-Pragmatik va diskurs tahlili 7-Leksik va korpus resurslari Mashina tarjimasi (Machine Translation)9. Matnni tushunish va generatsiya qilish (Text Understanding & Generation)10. Nutqni aniqlash va tanish (Speech Recognition & Synthesis	2
9.	Modellashtirish Modellashtirishning ahamiyati va qoʻllanilishi Modellashtirishning turlari Fizik modellashtirish4. Matematik modellashtirish5. Kompyuter modellashtirish6. Statik va dinamik modellar7. Deterministik va ehtimollik modellar Muammoni aniqlash va tahlil qilish9. Matematik va statistik modellar Kompyuter modellashtirish Sunʼiy intellekt va mashina oʻrganish yordamida modellashtirish Modellashtirishning zamonaviy rivojlanishi	2
10.	Avtomatik tarjima 1-Avtomatik tarjimaning ilmiy va amaliy ahamiyati 2-Tarjimaning tarixiy rivojlanishi va zamonaviy tendensiyalari 3-Avtomatik tarjima tizimlarining asosiy komponentlari 4-Avtomatik tarjimaning asosiy yondashuvlari 5-Tarjima algoritmlari va qoidalari 6-Natijalarni baholash mexanizmlari	2
11.	Avtomatik tarjima 1-NLP va Avtomatik tarjima 2-Morfologik va sintaktik tahlil 3-Semantik va kontekstni tushunish 4-Korpus lingvistikasi va katta maʼlumotlar 5-Avtomatik tarjimaning samaradorligi 6-Tarjimaning aniqligi va relevansi 7-BLEU, METEOR, ROUGE kabi baholash koʻrsatkichlari 8-Foydalanuvchi tajribasi va interaktivlik	2
12.	“Kompyuter lingvistikasi” modulining predmeti, maqsadi, vazifalari 1-Kompyuter lingvistikasi fanining shakllanish tarixi 2-Kompyuter lingvistikasining predmeti 3-Kompyuter lingvistikasining maqsadi 4-Kompyuter lingvistikasining asosiy vazifalari	2
Jami		24

5.2. Amaliy mashgʻulotlar mazmuni

№	Mavzu va rejalar	soatlar hajmi
1.	“Kompyuter lingvistikasi” moduli doirasida o‘rganiladigan asosiy masalalar 1-Kompyuter lingvistikasi fanining paydo boʻlishi va rivojlanish bosqichlari 2-Tilni formal modellashtirish masalalari 3-Lingvistik maʼlumotlar bazalari va korpuslar bilan ishlash 4-Tabiiy tilni qayta ishlash (NLP)ning asosiy yoʻnalishlari 5-Amaliy kompyuter lingvistikasi masalalari 6-Kompyuter lingvistikasi metodlari va algoritmlari 7-Kompyuter lingvistikasining qoʻllanilish sohalari	2
2.	Kompyuter lingvistikasining shakllanish tarixi 1-Kompyuter lingvistikasi fanining paydo boʻlishi sabablari 2-Boshlangʻich bosqichlar (1940–1950-yillar) 3-1950–1960-yillar: Mashinaviy tarjima va qoidaga asoslangan yondashuvlar 4-1970–1980-yillar: Sunʼiy intellekt va ekspert tizimlar davri 5-1990-yillar: Statistik yondashuvlar va korpus lingvistikasi 6-2000-yillar va keyingi davr: Mashinaviy oʻrganish va chuqur oʻrganish	2
3.	Kompyuter lingvistikasining asosiy yo‘nalishlari 1-Matnni qayta ishlash yoʻnalishi (Text Processing) 2-Tabiiy tilni qayta ishlash (Natural Language Processing – NLP) 3-Til resurslari va korpus lingvistika 4-Nutqni qayta ishlash (Speech Processing) 5-Sunʼiy intellekt va kompyuter lingvistikasi 6-Kompyuter yordamida til oʻrganish tizimlari	2
4.	Sun’iy intellekt tushunchasi 1-Sunʼiy intellektning asosiy yoʻnalishlari 2-Mashina oʻrganishi (Machine Learning) 3-Chuqlashgan oʻrganish (Deep Learning) 4-Bilish tizimlari va ekspert tizimlar (Expert Systems) 5-Tabiiy tilni qayta ishlash (Natural Language Processing) 6-Robototexnika va agentlar 7-Algoritmlar va hisoblash usullari 8-Katta maʼlumotlar va tahlil vositalari 9-Sunʼiy neyron tarmoqlar 10-Sunʼiy intellekt tushunchasining umumiy tahlili. Jamiyat va ilm-fanga taʼsiri	2
5.	Informatsion qidiruv tizimi 1-Informatsion qidiruv tizimi tushunchasi 2-IQTning asosiy komponentlari: Maʼlumotlar bazasi (Data repository); Qidiruv mexanizmi (Search engine); Indeksatsiya tizimi (Indexing system); Foydalanuvchi interfeysi (User interface) 3-Maʼlumotlarni indekslash va tartiblash 4-Matnli qidiruv tizimlari 5-Multimedia qidiruv tizimlari (rasm, audio, video)Maxsus sohalar uchun IQT (ilmiy, tibbiy, biznes)Internet va veb qidiruv tizimlari 6-Qidiruv tizimlarining samaradorligi 7-Google, Yandex, Bing kabi mashhur qidiruv tizimlari 8-Akademik qidiruv tizimlari (Google Scholar, Scopus) 9-Maxfiylik va xavfsizlik masalalari	2
6.	Kompyuter leksikografiyasi 1-Kompyuter leksikografiyasining paydo boʻlishi va rivojlanishi 2-Kompyuter leksikografiyasining asosiy vazifalari 3-Kompyuter leksikografiyasining asosiy komponentlari 4-Leksik maʼlumotlar bazasi (Lexical database) 5-Indeksatsiya va tasniflash tizimi 6-Qidiruv mexanizmi 7-Tahlil va statistik vositalar	2
7.	Kompyuter leksikografiyasi 1-Lugʻat turlari va ularni kompyuterlashtirish 2-Kompyuter leksikografiyasida ishlatiladigan texnologiyalar 3-Oxford, Cambridge, Merriam-Webster kabi onlayn lugʻatlar 4-WordNet va boshqa korpus asosidagi lugʻatlar 5-Oʻzbek tilida kompyuter leksikografiyasi loyihalari 6-Kompyuter leksikografiyasining zamonaviy rivojlanishi 7-Kelajak istiqbollari va ilmiy ahamiyati	2
8.	Tabiiy tilni qayta ishlash 1-Tabiiy tilni qayta ishlash tushunchasi 2-NLPning asosiy komponentlari 3-Morfologik tahlil 4-Sintaktik tahlil 5-Semantik tahlil 6-Pragmatik va diskurs tahlili 7-Leksik va korpus resurslari 8-Mashina tarjimasi (Machine Translation) 9-Matnni tushunish va generatsiya qilish (Text Understanding & Generation) 10- Nutqni aniqlash va tanish (Speech Recognition & Synthesis) 7-Leksik va korpus resurslari	2
9.	Modellashtirish Modellashtirishning ahamiyati va qoʻllanilishi Modellashtirishning turlari Fizik modellashtirish4. Matematik modellashtirish5. Kompyuter modellashtirish6. Statik va dinamik modellar7. Deterministik va ehtimollik modellar Muammoni aniqlash va tahlil qilish9. Matematik va statistik modellar Kompyuter modellashtirish Sunʼiy intellekt va mashina oʻrganish yordamida modellashtirish Modellashtirishning zamonaviy rivojlanishi	2
10.	Avtomatik tarjima 1-Avtomatik tarjimaning ilmiy va amaliy ahamiyati 2-Tarjimaning tarixiy rivojlanishi va zamonaviy tendensiyalari 3-Avtomatik tarjima tizimlarining asosiy komponentlari 4-Avtomatik tarjimaning asosiy yondashuvlari 5-Tarjima algoritmlari va qoidalari 6-Natijalarni baholash mexanizmlari	2
11.	Avtomatik tarjima 1-NLP va Avtomatik tarjima 2-Morfologik va sintaktik tahlil 3-Semantik va kontekstni tushunish 4-Korpus lingvistikasi va katta maʼlumotlar 5-Avtomatik tarjimaning samaradorligi 6-Tarjimaning aniqligi va relevansi 7-BLEU, METEOR, ROUGE kabi baholash koʻrsatkichlari 8-Foydalanuvchi tajribasi va interaktivlik	2
12.	"Kompyuter lingvistikasi asoslari” doirasida o‘rganiladigan masalalar 1-Kompyuter lingvistikasi fanining paydo boʻlishi va rivojlanish bosqichlari 2-Tilni formal modellashtirish masalalari 3-Lingvistik maʼlumotlar bazalari va korpuslar bilan ishlash 4-Tabiiy tilni qayta ishlash (NLP)ning asosiy yoʻnalishlari 5-Amaliy kompyuter lingvistikasi masalalari 6-Kompyuter lingvistikasi metodlari va algoritmlari 7-Kompyuter lingvistikasining qoʻllanilish sohalari	2
Jami		24

Seminar mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Seminar oʻtish nazarda tutilmagan

Laboratoriya mashgʻulotlari uchun mavzu kiritilmagan yoki ushbu sillabusda Laboratoriya oʻtish nazarda tutilmagan

6. Mustaqil taʼlim topshiriqlari

№	Topshiriqlar mazmuni
1.	Fanning maqsad va vazifalari, fanning tilshunoslik taraqqiyoti uchun ahamiyati
2.	Matematik mantiq asoslari
3.	Tilshunoslikda aksiomatik nazariya
4.	Tilshunoslikda modellashtirish metodidan foydalanish
5.	Matematik va kompyuter lingvistikasi fanining rivojlanish istiqbollari
6.	Lingvistik masalalarni matematik usullar bilan echish yo‘llari
7.	Kompyuterda lingvistik masalalarni matematik usullar bilan echish muammolari
8.	Kompyuter lingvistikasiga oid dunyo miqyosidagi tadqiqotlar. Yevropa va Rossiyadagi kompyuter lingvistikasiga oid tadqiqotlar
9.	Turkologiya va o‘zbek tilshunosligidagi kompyuter lingvistikasiga oid tadqiqotlar
10.	Kompyuter lingvistikasining asosiy yo‘nalishlari
11.	Avtomatik tarjima
12.	Avtomatik tahrir
13.	Matnni sistematik ravishda tahrir qilish dasturlari.
14.	Boris tizimi Kompyuter leksikografiyasi
15.	Matematik statistika
16.	Til o‘rgatish jarayonini avtomatlashtirish
17.	O‘zbek tilining axborot-kompyuter uslubini yaratish mezonlari
18.	Kompyuter tahlili va ingliz tilidagi gaplarni o‘zbek tiliga tarjima qilish algoritmi
19.	O‘zbek tilida fe’l tuslanishiga oid kompyuter dasturi
20.	Fe’l analizi va sintezi dasturi.

Talabalar fan boʻyicha mustaqil ishni loyiha ishi, taqdimot yoki media koʻrinishida topshirishadilar.

7. Foydalanilgan adabiyotlar:

7.1. Asosiy adabiyotlar

Xolmanova Z.T. /Kompyuter lingvistikasi : o'quv qo‘llanma — Toshkent : Asian Book House, 2020
Rahimov A. /Kompyuter lingvistikasi. – Toshkent: Akademnashr, 2011.

7.2. Qoʻshimcha adabiyotlar

Mirziyoev SH.M. “Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligi garovi” mavzusidagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruzasi. – T.: “O‘zbekiston”, 2017.
Mirziyoev SH.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. – T.: “O‘zbekiston”. – 2017.
Mirziyoev SH.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob halqimiz bilan birga quramiz. – T.: “O‘zbekiston”, 2017.
Adilova S. O‘zbek tilini o‘qitishda kompyuter texnologiyalaridan foydalanish. - Toshkent, 2006.
А.С. Герд. Прикладное языкознание. Отв. ред. — СПб.: Издательство Петербургского университета, 1996.
Карпов В.А. Язык как система. — Минск: Высшая школа, 1992.
Рождественский Ю.В., Волков А.А., Марчук Ю.Н. Введение в прикладную филологию. — М.: МГУ, 1987.
Шемакин Ю.И. Начало компьютерной лингвистики. — М.: Высшая школа, 1992.
Зубов А.В., Зубова И.И. Основы лингвистической информации. — Минск: МГПИЯ, 1992.
Пиотровский Р.Г. Инженерная лингвистика и теория языка. — Л., 1979.
Nurmonov A., Yo‘ldoshev B. Tilshunoslik va tabiiy fanlar. -Toshkent, 2001.
Новое в зарубежной лингвистике. Выпуск XXIV. Компьютерная лингвистика. — М.: Прогресс, 1989.

7.3. Axborot manbaalari

http://cl.nuu.uz.
http//www. litp.ru/iitp/lab 15.htm.
http//www.philol.mmsu.ru-rus/chairis-genis/collobar/marc l/htm
http://cl.nuu.uz
http // ww w.NUU.uz.cl

Axborot resurs markazi boshligʻi ______________ G. Qodirova

8. Fanni baholash mezoni va rejasi

8.1. Talabalar bilimini baholash turlari

Mazkur fandan talabalar bilimini baholashda ushbu nazorat turlaridan foydalaniladi: Joriy baholash (JB), Oraliq imtihon (OI), Yakuniy imtihon (YI).

Joriy baholash (JB). Ushbu nazorat turi semestr davomida toʻplanib boriladi va quyidagilardan tarkib topadi:

- Workshop. Talabaning mashgʻulotlarda faolligi va unga berilgan savollarga bergan javobi baholanib boriladi;

- Mustaqil ish. Fanning xususiyatidan kelib chiqib, talaba yakka yoki mini guruhlarga boʻlingan holda berilgan vazifalarni taqdimot / media / yozma / visual koʻranishida himoya qiladi;

- Vazifa / topshiriqlar. Har bir talaba individul tarzda oʻqituvchi tomonidan berilgan muammoli vaziyat / masala / topshiriqlarni esse / hisobot koʻrinishida oldindan fan oʻqituvchi bergan namuna asosida bajaradi;

- Davomat. Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.

Oraliq imtihon (OI). Ushbu nazorat turi semestrning (8-haftasida) belgilangan kun davomida oʻtkaziladi. Fan oʻqituvchisi oraliq imtihon shakli va oʻtkazish tartibi toʻgʻrisida talabalarni fan semestrining dastlabki darslarida xabardor qiladi.

Yakuniy imtihon (YI). Semestr yakunlangandan soʻng yakuniy imtixonlar haftasida test shaklda olinadi.

8.2. Talabalar bilimini baholash mezoni

№	Nazorat turlari	Izoh	Ball	Oʻtkazilish vaqti (boshlanishi – tugashi)
Joriy baholash (JB)
Kuzgi semestr
1	Workshop	Talabaning interfaolligi, mashgʻulotlarda ishtiroki	10	2-13 hafta(lar) davomida
2	Mustaqil ish	Taqdimot / media / yozma / visual shakllarda amalga oshiriladi	10	4-14 hafta(lar) davomida
3	Vazifa / topshiriqlar	Esse / hisobot koʻrinishida rasmiylashtiriladi	5	4-13 hafta(lar) davomida
4	Davomat	Talabaning amaliy dars mashgʻulotlariga qatnashganlik ulushidan kelib chiqib baholanadi.	15	4-13 hafta(lar) davomida
Joriy baholash uchun maʼlumot qoʻshish
Jami			40
Oraliq imtihon (OI)
1.	Test	Oraliqqacha oʻtilgan mavzular yuzasidan tayyorlangan savollar bileti boʻyicha	20	8-hafta
Jami			20
Yakuniy imtihon (YI)
1.	Yozma	Fanga doir savollar	40	Oʻquv jarayoni tugagandan soʻng
Jami			40
Jami			100

8.3. Qoʻqon universitetida baholash tavsifi

Baho	Foiz	GPA
A+	95-100	4.5
A	90-94	4.0
B+	80-89	3.5
B	70-79	3.0
C+	65-69	2.5
C	60-64	2.0
F	0-59	0

Izoh: Talaba 0-59 oraligʻida oʻzlashtirish koʻrsatkichiga yoki bir fanning 1/3 qismiga sababsiz qatnashmasa oʻqiyotgan semestrida mazkur fandan oʻzlashtirmagan (feyl), akademik qarzdor hisoblanadi. Oʻzlashtirilmagan fanlarni qayta oʻzlashtirish uchun talaba oʻrnatilgan tartibda fan oʻqituvchisi tomonidan berilgan topshiriqlarni bajarishi zarur.

Talabaning fan boʻyicha oʻzlashtirish koʻrsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:

a) aʼlo (A, A+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini toʻliq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fan boʻyicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega boʻlsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va loʻnda javob bera olsa;
konspektga puxta tayyorlangan boʻlsa;
mustaqil topshiriqlarni toʻliq va aniq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy-xuquqiy xujjatlarni toʻliq oʻzlashtirgan boʻlsa;
fanga tegishli mavzulardan biri boʻyicha ilmiy maqola chop ettirgan boʻlsa;
tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;

b) yaxshi (B, B+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yoʻl qoʻymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushungan boʻlsa;
fan boʻyicha berilgan vazifa va topshiriqlarni oʻquv dasturi doirisida bajarsa;
fan boʻyicha berilgan savollarga toʻgʻri javob bera olsa;
fan boʻyicha konspektini puxta shakllantirgan boʻlsa;
fan boʻyicha mustaqil topshiriqlarni toʻliq bajargan boʻlsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa meʼyoriy xujjatlarni oʻzlashtirgan boʻlsa.

c) qoniqarli (C, С+) baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:

fan xaqida umumiy tushunchaga ega boʻlsa;
fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon qilishda ayrim chalkashliklarga yoʻl qoʻyilsa;
bayon qilish ravon boʻlmasa;
fan boʻyicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
fan boʻyicha matn puxta shakllantirilmagan boʻlsa.

d) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz (F) baho bilan baholanishi mumkin:

fan boʻyicha mashgʻulotlarga tayorgarlik koʻrilmagan boʻlsa;
fan boʻyicha mashgʻulotlarga doir xech qanday tasavvurga ega boʻlmasa;
fan boʻyicha matnlarni boshqalardan koʻchirib olganligi sezilib tursa;
fan boʻyicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yoʻl qoʻyilgan boʻlsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.

9. Imtihonga qoʻyilgan talab va koʻrsatmalar

1. Talaba imtihon nazorati qoidalarini buzgan hollarda, mazkur fandan imtihon bali bekor qilinishi haqida ogohlantiriladi.

2. Komissiya aʼzosi imtihon boshlanishini eʼlon qilgunga qadar imtihon varagʻini ochish taʼqiqlanadi.

3. Talaba uyali yoki boshqa aloqa vositalari, gadjetlarni oʻchirib, komissiya aʼzosi koʻrsatmasiga binoan oʻzidan uzoqlikda saqlashi shart. Kitob, manuskript, daftar va boshqa koʻmaklashuvchi materiallardan foydalanish mumkin emas.

4. Talabalar bir-biri bilan gaplashishi, imtihon varaqlarini koʻrsatishi, koʻchirtirishi, boshqalarni chalgʻitishi maʼn etiladi.

5. Oziq-ovqat va ichimliklarni auditoriyaga olib kirishi mumkin emas. Shifokor koʻrsatmasiga binoan dori-darmon, kichik idishdagi suv bundan mustasno.

6. Auditoriyadan ruxsatsiz chiqish mumkin emas. Xususan, imtihonning birinchi va oxirgi 10 minutida auditoriyadan chiqish taʼqiqlanadi. Talaba imtihon varaqasini muddatidan oldin topshirib chiqib ketgan holatda qayta auditoriyaga qoʻyilmaydi.

7. Komissiya aʼzosi imtihon tugashini eʼlon qilganidan soʻng, talaba yozishni toʻxtatadi va imtihon varaqlari yigʻilgunga qadar auditoriyani tark etmaydi.

10. Fan oʻqituvchisi toʻgʻrisida maʼlumot

Mualliflar:	Ibragimova Gulchexra Madaminjanovna, KUAF, Ingliz filologiyasi kafedrasi dotsenti, f.f.f.d (PhD) Yangi muallif qo'shsh
Elektron pochta:	ibragimovagulchekhra@gmail.com
Tashkilot va kafedra:	Qoʻqon universiteti Andijon filiali, Ingliz filiologiyasi kafedrasi
Taqrizchilar:	V.Vositov - KUAF, Ingliz filologiyasi kafedrasi professori, f.f.d. M.Abduvaliyev - Andijon davlat chet tillari instituti kafedra mudiri, f.f.d. (DSc), professor, f.f.d. (DSc), professor Yangi taqrizchi qo'shsh
Talabalarni erkin qabul qilish kuni:	Chorshanba-Payshanba, soat 15:00 – 16:00, ______ – xona.